33. Sayı – Küresel Kapitalizmin Kıskacında Eğitim: Anlama ve Mücadelenin Neresindeyiz?

33kapakSayı Editörleri: Yasemin Özgün, Ecehan Balta

Bu Sayıda
Kapitalist Toplumda Eğitim: Kuram ve Gerçekliğe Genel Bir Bakış
L. Işıl Ünal

Bugün küresel kapitalizmin isterleri doğrultusunda yeniden yapılan(dırıl)makta olan modern eğitim kurumunun, tarihsel olarak modernleşme/sanayileşme sürecinde ortaya çıkan toplumsal ihtiyaçları karşılamak üzere oluşturulduğunu belirtmek mümkündür. Bilginin ve eğitimin metalaşma/ sermayeleşme süreci küresel kapitalizmle birlikte ivme kazanmış, piyasa işleyişini düzenleyen kural ve ilkeler, bilgiyle (ve eğitimle) ilgili tüm toplumsal süreçlerde egemen olmaya başlamıştır.

Küresel kapitalizmle birlikte eğitim sisteminde gerçekleştirilen düzenlemeler, bir yandan eğitime ayrılan kamu kaynaklarının azaltılması, özelleştirme ve özel öğretim kurumlarının yaygınlaştırılmasını içerirken, diğer yandan yükseköğretime geçişin rasyonalizasyonu, okullarla piyasa arasındaki bağın güçlendirilmesi, teknolojik yenileşmenin hızla eğitime aktarılması ve eğitim sisteminin ve eğitim yönetiminin yeniden yapılanması gibi düzenlemeleri kapsar.

Bu düzenlemelerin öğrenciye ve okula yansımaları farklılaşmaktadır. Küresel kapitalizmin hızlandırdığı kentleşme süreciyle birlikte kentin farklı mekânlarında yoğunlaşarak birbirinden kopmuş olan farklı toplumsal ve kültürel kesimlerin eğitime erişimleri ve erişilen eğitimin niteliği farklılaşmaktadır. Bu kesimlerin eğitime yükledikleri anlam ve değer değişirken, aynı zamanda bilgiyle ve eğitimle ilişkileri de yeniden biçimlenmiştir. Eğitimdeki toplumsal ayrışma sürecinin en temel mekanizmaları ise okulun içinde işlemektedir ve en fazla sınıf ve etnisite farklılıklarıyla ilişkilendirilmektedir. Bu anlamda eğitimsel eşitsizlikleri, okul terklerini, okul başarısızlıklarını anlamak için öğrencilerin sınıfsal ve kültürel kimliklerinin analizi önem kazanmaktadır.

Toplumsal bir gerçeklik olarak eğitimin çelişkili ve çatışmalı bir karaktere sahip olduğunu kabul ederek bunu ortaya koymak, eleştirel analiz için bir hareket noktası oluşturur. Okula atfedilen “görece özerklik” yani okulun basitçe bir “toplumsallaştırma” aracı olmayıp, aynı zamanda eğitim bileşenlerinin yetkilendirilmesini/güçlendirilmesini ve kendi kendilerini dönüştürmelerini mümkün kılan bir çelişki ve çatışma alanı olarak görülmesi, eşitlikçi ve özgürleştirici bir eğitim için mücadelenin temel dayanağıdır.

Anahtar sözcükler: Bilginin/eğitimin metalaşması, kapitalist eğitim, özgürleştirici eğitim.

Klasik Marksizm’den Eleştirel Pedagojiye Eğitim Felsefesinde Marksist Yaklaşımlar
Douglas Kellner, Çevirenler: Dilek Çankaya, Işık Sabırlı
Eğitim, Bilgi Ekonomisi ve İstihdam
Derya Keskin Demirer

Bu yazıda, son birkaç on yılın iktisadi dönüşümlerine paralel olarak köklü değişimler geçiren eğitim uygulama ve algılarının hem eğitim hem de istihdamdaki yansımaları çeşitli kavram ve olgular ışığında ele alınmaktadır. Çalışma, eğitim ve ekonominin günümüzdeki kesişme noktalarının birey ve toplum için tehlikeli sonuçlara yol açtığı iddiasına dayanmaktadır. Bu bağlamda, beşeri sermayeden girişimci bireye, bilgi toplumundan bilgi ekonomisine, yaşam boyu eğitimden esnekliğe, hem eğitim hem de ekonomi alanında popüler hale gelen kavramlar, eğitimin tüm tarafları için kanıksanmış gibi görünen bir takım olgular üzerinden ve eleştirel bir bakış açısı ile tartışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Eğitim, bilgi toplumu, bilgi ekonomisi, istihdam, yaşam boyu eğitim, beşerî sermaye, esneklik.

Emek Süreci Kuramı Bağlamında Öğretmen Emeğinin Dönüşümüne Dair Bir Çözümleme
Halil Buyruk

Bu çalışmanın amacı, eğitimi emek süreci kuramının kavramlarından yola çıkarak analiz etmek, böylece öğretmen emeğinde yaşanan dönüşümü anlamaya yönelik kuramsal bir çerçeve geliştirmektir. Bu amaç doğrultusunda öncelikle emek süreci kuramına ana hatlarıyla değinilmiş, sonrasında ise eğitimdeki emek sürecine dair yapılan çalışmalar irdelenmiştir. Bu perspektifle öğretmen emeği ekseninde eğitimin neden kapitalist bir emek süreci olarak analiz edilmesi gerektiğine ilişkin bir yaklaşım geliştirilmeye çalışılarak, söz konusu sürecin öğeleri ortaya konmuş ve bunlar üzerinden eleştirel bir tartışma yürütülmüştür. Konunun kapsamlı ve çok boyutlu olması nedeniyle, bu makalede, eğitimdeki emek sürecinin ekonomi politik bir yaklaşımla çözümlemesinde önemli görülen ana hatlar öne çıkarılarak, konuyla ilgili tartışmalara bu kapsamda bir giriş yapılmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Emek süreci kuramı, öğretmen emeği, kapitalizm.

Türkiye’de Dil ve Eğitim Politikaları Bağlamında Anadilde Eğitim
Delal Yatçi

Türkiye Cumhuriyeti’nde ulusal kimliğin çerçevesinin, Türk etnik kimliği üzerinden dil, kültür ve ülkü birliği esas alınarak çizilmesi bunun dışında kalanların, çizilen bu çerçevenin içinde kendi kimlikleri ile var olabilmelerini imkânsız kılmıştır. Türkiye bu sorunu çözmede çerçeveyi ortadan kaldırmak veya çerçevenin sınırlarını genişletmektense, dışarıda kalanları bu çerçeveye dâhil etmenin yöntemlerini aramıştır. Bunu yaparken de kullandığı en istikrarlı yöntem, özellikle eğitim ve dil aracılığıyla gerçekleştirdiği ve günümüze değin sürdürdüğü asimilasyon politikalarıdır. Bu politikalara maruz kalan en istikrarlı muhatap ise Kürtler olmuştur. Türkiye gerek genel olarak uyguladığı dil politikaları gerekse de özelde eğitim politikalarıyla Kürtlerin dilini ve kültürünü yok saymış, hem kamusal hem de özel alanda görünürlüğünü silecek uygulamalara imza atmıştır. Bu politikayı en görünür kılan uygulama ise Kürtçe ile yapılacak anadilde eğitimin önünü tıkayan yasal düzenlemelerin varlığıdır. Mevcut durum, anadili Türkçe olmayan çocukların eğitimden eşit bir şekilde faydalanmalarını sekteye uğratmaktadır. Bu bakımdan Türkiye’deki eğitim kurumları, Türkçe bilmeden okula başlamak zorunda kalan Kürt öğrenciler açısından pek çok mağduriyetin üretildiği bir mekanizma olarak işlev görmektedir. Bunların en başında ise akademik başarısızlığın yanı sıra, özgüven eksikliği, kimliğini, dilini reddetme, bundan utanma, “öteki” olmayı isteme gibi aidiyet çatışmaları gelmektedir.

Anahtar Kelimeler: Anadil, asimilasyon, eğitim

Kalkınma ve Kadın İlişkisi Bağlamında “Aile Eğitim Programının” Eleştirel Bir Değerlendirmesi
Demet Özmen Yılmaz

Günümüzde “kadın”, “toplumsal cinsiyet” ve “aile” konularının, giderek daha fazla “kalkınma” sorunsalı ile ilişkili olarak ele alınmaya başlandığı söylenebilir. Dünya Bankası’nın 2012 Kalkınma Raporu buna güçlü bir örnek oluştururken, Türkiye’de de Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından hazırlanan Aile Eğitim Programı (AEP) bu çerçevede değerlendirilebilir. Beş ayrı alt bölümden oluşan AEP, bu çalışmada kadın ve kalkınma tartışmaları ile ilişkili olarak özellikle iktisat bölümüne odaklanılarak ele alınmıştır.

Bu çalışmada AEP’in ana akım “Kalkınmada Kadın- WID”yaklaşımının neoliberal dönemdeki bir uygulaması olduğu ileri sürülmüştür. Programın ana niteliğinin ailenin neoliberal kapitalist kalkınmanın gereksinimleri doğrultusunda dönüştürülmesi olduğu vurgulanmıştır. Bununla birlikte programın eğitim materyallerinde hâkim olan aileci ve piyasacı yaklaşım, eşitsiz ev içi iş bölümü ve mevcut toplumsal cinsiyet rollerini gerek aile içinde gerekse de piyasada verili eşitsiz koşullarda kadının piyasayla daha derinden ilişkilenmesini önererek, yeniden üretmektedir. Böylelikle AEP’in ev içinde ve ev dışında kadınların yükünü daha da arttıracağı, kadını patriarkal kapitalist sistemin baskılarına daha fazla maruz bırakacağı ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Kadın, kalkınma, aile, aile eğitimi

4+4+4 Kesintili Eğitim Modeli ve Öğretmen Emeğinin Beşerî Sermaye Olarak Dönüşümü: Fark Yaratarak Genişleyen Kapitalizm
Gizem Şimşek

Türkiye’de kapitalistleşme sürecinin geldiği aşamaya bağlı olarak, eğitim sistemi de önemli bir yapısal dönüşüm sürecinden geçmektedir. Dönüşümün gerçekleşmesinin nedeni, kapitalizmin fark (yani artı değer) yaratmaya yönelik dinamik yapısının üretim alanında bir farklılaşma yaratması ve bunun da toplumsal alanı etkilemesidir. Bu etkinin bir sonucu olarak eğitim sisteminde yaşanan dönüşüm sürecinin temel hedefi, beşerî sermaye olarak kavramsallaşan nitelikli emek gücünü, yani bilgi çağının gerektirdiği insan modelini elde etmektir. Bu doğrultuda; hayata geçirilen düzenlemelerden biri olan 222 Sayılı 4+4+4 Kesintili Eğitim Modeli’nin kabulüne dayanan yasa, eğitim sistemindeki değişimi anlamak açısından önemli bir yere sahiptir. Bu yasa üzerine yapılan tartışmalarda, geleceğin nitelikli emek güçlerinin yani öğrencilerin durumu daha belirgin bir şekilde ifade edilse de, eğitim sisteminin kurgulayıcısı olan öğretmenlerin bu süreçten nasıl etkileneceği çoğu kez gözden kaçırılan bir konu olmuştur. Fakat eğitim sisteminin beşerî sermaye yetiştirmeye yönelik yeniden yapılandırılması, bir eğitici olarak öğretmenlere, hem beşerî sermayenin kendisi hem de yetiştiricisi olarak ikili bir rol atfetmektedir. Bu bağlamda, öğretmen emeğinin beşerî sermaye olarak dönüşümünü ele alan çalışma, ilerleyen dönem içerisinde öğretmenlerin söz konusu dönüşümden nasıl etkileneceğine yönelik ipuçları sunmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Eğitim, 4+4+4 Kesintili Eğitim Modeli, beşerî sermaye, eğitim sisteminin yeniden yapılandırılması, nitelikli emek gücü

Girişimci Üniversiteyi Kuramsallaştırmak: Açık Sorular ve Olası Cevaplar
Panagiotis Sotiris, Çeviren: Ejder Yelken

Bu makale, girişimci üniversiteye geçiş ve bu süreçle ilişkilendirilen artan metalaşma, özel finansman için rekabetçi arayış, iş yönetim uygulamaları gibi değişiklikler hakkındaki kuramsal sorulara değinmeyi amaçlamaktadır. Yüksek öğretimin, ideolojik ve toplumsal alanın yeniden üretimindeki rolü hakkındaki 1960 ve 1970′lerin önemli kuramsal ilerlemeleri, eğitim, kapitalist üretim ve piyasalar arasındaki yeni ilişkileri açıklamakta yetersiz kalmaktadırlar. Bu değişiklikleri üniversitelerin özel işletmelere dönüştürülmesi süreci olarak kuramsallaştırmak için yapılan mevcut girişimlerden, özellikle “bilişsel kapitalizm” çerçevesini kullananlar, yükseköğretimin politik, ideolojik ve hegemonik yönlerini hafife almaktadırlar. Gereken şey, yükseköğretimin hegemonik bir araç olarak kuramsallaştırılması ve girişimci üniversiteye geçişi, basit bir özelleştirme süreci olarak değil, kapitalist üretim gerçeklerinin içselleştirilmesi ve ön kabulünün karmaşık ve dengesiz bir süreci ve eğitimin kapitalist birikim zorunluluklarının kapsamına alınması olarak görme girişimidir.

Anahtar Sözcükler: Yükseköğretim; bilişsel kapitalizm; hegemonya; girişimci üniversite

Yükseköğretimde Yeni Ortaklık: Sürekli Eğitim Merkezleri ve İŞKUR
Özgün Biçer

Türkiye’de genel olarak eğitim özelde yükseköğretim sermayenin taleplerine göre dönüşmektedir. Üniversiteler hem sistemin yeniden üretilmesi için gereken teknolojik donanım hem de bu donanıma vakıf nitelikli insan gücünü üreten kurumlar olarak biçimlenmektedir. Özellikle AB’ye uyum çerçevesinde Bologna Süreci ile birlikte girişimci üniversite modeli olarak tanımlanan bu yeni tarz üniversitenin inşası hızlanmıştır. Bu yeni anlayış üniversiteleri, bağımsız bilgi üreten yapısını dönüştürerek kapitalist sistemin kendini yeniden üretmesi için ihtiyaç duyduğu bilgiyi paketler halinde sunan girişimciye dönüştürmüştür. Son yıllarda ise Sürekli Eğitim Merkezleri (SEM) kısa sürede elde edilebilen meslek sertifikalarıyla öne çıkmakta ve üniversiteye yarattığı kaynak ile dikkat çekmektedir. SEM’ler işgücü piyasasının dönemsel ihtiyaçları doğrultusunda bireysel ve kurumsal olarak eğitimler vermekte ve verdiği eğitimlerde danışmanlık ve kariyer şirketlerinin yanı sıra kamu kurumlarıyla ortaklığa gitmektedir. Bu bağlamda yeni istihdam politikaları çerçevesinde yeniden yapılanmakta olan İŞKUR, aktif istihdam politikası uygulamalarıyla önemli bir eğitim alıcısı olarak karşımıza çıkmaktadır. Sertifika programları ve meslek eğitimlerinin işe yerleştirilmenin ön koşulu haline gelmesiyle SEM ve İŞKUR işbirliği alanları çeşitlenmektedir. Bu çalışmada SEM’lerin yeni rolü değerlendirilmekte ve meslek sertifikaları üzerinden İŞKUR ile kurduğu ortaklık biçimleri araştırılmakta; yapısal işsizlik problemine çözüm olarak üretilen ve yaşam boyu eğitim vurgusuyla sunulan sertifika programlarının istihdama ve eğitime yarattığı etki tartışılmaktadır.

Anahtar sözcükler: Eğitim, istihdam politikaları, girişimci üniversite, sertifika programları, sürekli eğitim merkezleri

Apartheid Sonrası Güney Afrika: Kürt Sorununa Yanlış Model
Tolga Tören

Bu çalışmanın amacı, son yıllarda Kürt sorununun çözümü bağlamında sıklıkla gündeme gelen Güney Afrika’nın 1990′lı yıllarda yaşadığı geçiş dönemini, sermaye birikimi perspektifinden ele almaktır. Çalışma üç bölümden oluşuyor. Girişi takip eden İlk bölümde Güney Afrika’nın ırk ayrımcılığı ile iç içe geçmiş kapitalist gelişme sürecine değiniliyor. Çalışmanın ikinci bölümünde Güney Afrika’da apartheid sonrası dönemde kurulan sermaye hâkimiyetinin kaynakları ele alınıyor. Irk ayrımcılığının sermaye birikiminin tarihselliği bağlamında ortaya çıkan olumsallığı, ülkedeki sınıfsal yapının farklılaşması, Sovyetler Birliği’nin çözülüşü ve sermaye çevrelerinin Afrika Ulusal Kongresi (ANC) üzerinde uyguladığı ideolojik basınç bu başlık altında ele alınan konular. Çalışmanın üçüncü ve ana bölümünde ise Mandela’nın serbest bırakılışı, Kürt sorununa ilişkin tartışmalarda referans verilen 1993 anayasasının hazırlanış süreci, ilk demokratik seçimler, Yeniden İnşa ve Kalkınma Programı gibi gelişmelerin yaşandığı 1990 – 1994 dönemi ele alınıyor. Çalışmada, ülkede 1990′larda gerçekleşen “uzlaşmacı çözümün” sermaye hâkimiyeti ile sonuçlandığı ve bu durumun apartheid sonrası Güney Afrika’yı Kürt sorununun çözümünde bir model olmaktan çıkardığı argümanı dile getiriliyor.

Anahtar kelimeler: Apartheid, Apartheid Sonrası Güney Afrika, COSATU, ANC, SACP.

32. Sayı – “Orta” Sınıf?

Kapak32Sayı Editörleri: Sinan Yıldırmaz, Bülent Batuman

Bu Sayıda
Faburjuvazi ve İktidar: Yakın Türkiye Tarihinde Sınıf ve Siyasal İslam
Utku Balaban

Bu makale siyasal İslam olgusunun sermaye dolaşım sürecinden kökenlenen ve şu ana kadar tanımlanamamış bir sınıfın taşıyıcılığında ülke siyasetine damgasını vurduğunu iddia etmektedir. Bu sınıf, faburjuvazi olarak adlandırılmakta ve bu sınıfın bugüne kadar teşhis edilememesinin yakın Türkiye tarihi anlatısında Weberyan yaklaşımlara hâkimiyet kazandırdığı vurgulanmaktadır. Bu başarısızlık Marksist kuramın “orta sınıf meselesi”ni çözememesinden kaynaklanmaktadır. Makale dolaşım sürecine odaklanarak bu meseleye ilişkin bir çözüm önerecek ve dolaşım sürecinden kökenlenen üç sınıf olduğunu iddia edecektir (faburjuvazi, küçük burjuvazi ve teknokrasi). Mevcut birikim konjonktüründe Türkiye’de faburjuvazi “siyasal İslam” anlatısını geliştirerek proletarya üzerinde siyasi kontrol kurabilmiştir. Siyasal İslam’ın başarısı bu anlatının bir ideoloji değil yerel kodlardan beslenen bir kozmoloji olmasından kaynaklanmaktadır. Faburjuvazi birikim sürecindeki küresel dönüşümler neticesinde ortaya çıkmış ve kendi tarihçesini yerelden kuran bir sınıftır.

E. O. Wright’ın Mikro Kavramları ile P. Bourdieu’nün Kavramsal Repertuarı Arasındaki Sentezin Empirik Analizde Yaratacağı İmkânlar
Vefa Saygın Öğütle ve Güney Çeğin

“Orta sınıf”, Marksist analiz çerçevesi içinde içeriksiz bir terim olsa da, empirik varlığında ısrarlı bir fenomenler kümesine işaret etmektedir. Bu açıdan bakıldığında, Wright’ın sınıf yapısını empirik çalışmalarda işlemselleştirmeye dönük sosyolojik kaygısı, Marksist sosyal bilim açısından önemli bir imkândır. Gelgelelim Wright’ın kendi teorik çerçevesini analitik Marksizm’in makromikro şeması üzerinden temellendirmesi, sınıfsal konumlar ile sınıfsal pratikler arasındaki ilişkinin incelenmesi açısından birtakım sorunlar yaratmaktadır. Bunun temel sebeplerinden biri, Wright’la birlikte çoğu Marksist çerçevede de karşılaştığımız (ve genellikle politik özneyi kavramsallaştırma kaygısının ürünü olan) konumsal sınıf kavrayışıdır. Oysa birey-fâiller sadece bazı sınıfsal konumlara yerleşmekle kalmazlar; bu konumlarla gerilimli bir ilişki içersindeki sınıfsal habitusları aracılığıyla, konumlarını yeniden üretecek, meşrulaştıracak ya da dönüştürecek pratiklere girişirler. Dolayısıyla bu yazının temel önerisi, Wright’ın sınıf yapısıyla ilgili mikro-düzey kavramları ile Bourdieu’nün kavramsal repertuarı arasında kurulacak bir diyalogun empirik araştırmalar açısından dinamik bir çerçeve yaratabileceğidir. Çalışmada önce bu önerinin teorik temellendirmesini yapacak, ardından bu iki sosyologun kavramsal repertuarlarının empirik araştırmaya uygun kesişim noktalarına odaklanacağız.

21. Yüzyılda Sınıf
Göran Therborn, Çeviren: Sinan Yıldırmaz
Sınıf ve Orta Sınıf Tartışmaları Arasında Yaldızlı Yakalılar: Avukatlar İşçileşiyor mu?
Kasım Akbaş

Yirminci yüzyılın ikinci yarısında hararetlenen orta sınıf tartışmalarında temel meselelerden biri, orta sınıfların işçileşmesi olmuştur. İşçileşme için, ücretlilik ve devamında ücretlerde yaşanan göreli düşüş, emek süreçleri üzerindeki hâkimiyetin mutlak olarak yitimi, sermayenin işlevlerini yerine getirmeye hasredilen sürede yaşanan kısalma, emek süreçlerinin çok sayıda ve her biri tekdüze parçalara ayrılması ile yaşanan iş görme biçimlerindeki değişim ve emek gücünün vasıfsızlaşması gibi bir dizi ölçüt belirlenebilir. Söz konusu ölçütler avukatlık mesleği açısından da gözlemlenebilir. Toplumsal, siyasal ve iktisadi gelişmeler orta sınıf mensubu olan avukatların konumlarını ‘dışarıdan’ etkilerken, bir süredir yaşanmakta olan hukuksal değişim ya da dönüşüm de, avukatların yaptıkları işin niceliğini ve niteliğini ‘içeriden’ etkilemektedir. Hukuk alanı, giderek kapitalizmin yasalarını içselleştirmekte, hukuksal hizmet metalaşmaktadır. Hukuksal hizmetin metalaşmasına, avukatlık bürosunun örgütlenişi ve işin yapılma usullerinde yaşanan değişim eşlik etmektedir.

Orta Sınıf Miti ve Mühendisin Nemesisi
Serdal Bahçe

Orta sınıf kavramı çok katmanlı bir soruna işaret eder. Pek çok tanımı vardır ve bu tanımlamaların içine pek çok toplumsal grup ve katman girmektedir. Özünde orta sınıf sorunu aslında bir işçi sınıfı sorunudur. Orta sınıfın kapsadığına inanılan toplumsal gruplar ve meslek erbabı aslında halihazırda sermaye/emek ekseninde sermaye ve emek kutupları arasında bir kutuplaşmanın nesnesi konumundadırlar. Bu yazıda özel olarak Türkiye’de mühendislik üzerine yapılmış profil çalışmaları kullanılarak bu süreç analiz edilecektir. Profil çalışmalarından çıkan en temel gözlem mühendislik mesleğinin bütünlüğünün ücretli mühendisler ile sermayedar mühendisler arasındaki bir yarılma dolayısıyla tehdit altında olduğudur. Bunun yanında mühendislik emek gücü diğer emek türlerini etkileyen kaçınılmaz süreçlerin (işsizleşme, değersizleşme) de etkisi altındadır. Ayrıca meslek grubu üyeleri de bunun farkında olduklarını ortaya koyarak mesleki ayrıcalıkların korunması yönünde taleplerde bulunmaktadırlar. Tüm bu etmenlerin ışığı altında büyük bir bölümü giderek ücret ilişkisine giren mühendislerin bir orta sınıf üyesi olmadıkları belirtilmelidir.

Emek Süreci Analizinden Sınıf Tartışmasına Bir Yol Denemesi: Türkiye Özel Televizyon Dizilerinin Üretim ve Emek Sürecinde Sınıfsal İlişkiler
Fırat Konuşlu

Bu çalışma Türkiye özel televizyonlarının en ilgi gören ürünlerinden biri olan televizyon dizilerinin emek sürecine yoğunlaşmakta ve temel veri olarak bu süreçte görev alan/almış kişilerle yapılan derinlemesine mülakat ve dizi setlerinde yapılmış olan yerinde gözlemlerde elde edilen sonuçları kullanmaktadır. Çalışmanın amacı, “bilgi toplumu”, “maddi olmayan emek”, “enformasyon çağı”, vb. adlandırmalarla ilintili olarak, bilgi yoğun sektörlerdeki emekçileri “ayrı” bir toplumsal politik özne olarak tanımlayıp “emek-sermaye” çelişkisinden kaynaklı toplumsal gerilimin ötesinde ara bir konumda “orta sınıf” olarak düşünmeye meyleden kavramsallaştırmaların bir eleştirisini sunmaktır. Bunu yaparken sınıfın nesnel durumu ile bireylerin öznel toplumsal konumları arasındaki gerilimi ilişkisel bir çerçeveden okuyan bir literatüre dayanarak sınıfın, yalnızca iktisadi bir yapıya işaret etmenin ötesinde siyasi-ideolojik gerilimlerden de etkilenen ve bu farklı belirleyenlerin ilişkiselliği üzerinden kurulan bir tarihsel özne olduğu fikri ileri sürülecektir.

Apartheid Sonrası Güney Afrika: “Ulusal Demokratik Devrim” ve Siyah Sermaye İnşası
Tolga Tören

Bu çalışmanın amacı Güney Afrika’da Apartheid rejiminin 1994 yılında ortadan kalkmasının ardından yaşanan süreci, siyah orta sınıf yaratma söylemine yaslanmakla birlikte siyah bir sermayedar sınıf yaratılmasına hizmet eden Siyah Ekonomik Güçlendirme Programı’ndan hareketle analiz etmektir. Çalışma dört bölümden oluşuyor. Birinci bölümde, Siyah Ekonomik Güçlendirme Programı’nın maddi ve düşünsel kaynakları ele alınıyor. İkinci bölümde programı tanımlayan yasal ve kurumsal düzenlemelere odaklanılıyor. Üçüncü bölüm, programın kapitalist sistemin 1990’ların sonlarına doğru karşı karşıya kaldığı krizle birlikte başlayan ikinci dönemine odaklanıyor. Dördüncü ve son bölümde ise programın, Güney Afrika’da sınıflar arasında ve sermaye sınıfı içerisinde yaşanan bir dizi çatışmaya bağlı olarak ortaya çıkan yeniden yapılanma süreci değerlendiriliyor. Çalışmada, Apartheid sonrasında siyah bir orta sınıf yaratma söylemiyle uygulamaya konan programın, ülkedeki birinci kuşak sermaye ile eklemlenmiş siyah bir sermaye sınıfı yaratılmasına hizmet ettiği argümanı dile getiriliyor.

Uluslararası Yeni Özgürlük ve Özne Biçimleri Konferansı
Deniz Parlak

Özel Sayı – Gezi ile Gelen En Uzun Haziran Sözü Aşan İçerik

OzelSayi KapakSayı Editörleri: Mustafa Kemal Coşkun, Çağrı Kaderoğlu Bulut, Yasin Durak

Bu Sayıda: Hic Rhodus Hic Salta!
“Homo sum, humani nihil a me alienum puto”
Kurtuluş yok tek başına!
Mustafa Kemal Bayırbağ
Haziran Günleri
Mustafa Bayram Mısır
Haziran İsyanı’nın İki Temel Dinamiği Üzerine
İbrahim Gündoğdu
Faiz Lobisi Argümanı Neyi Anlatıyor?: Gezi Direnişi, Hükümetin Karşı Atağı ve Büyük Sermaye
Ümit Akçay
AKP’nin “Destan Yazan” Polisi: Sınıf Aygıtı mı Dediniz?
Çağlar Dölek
Kurtarılmış Haziran: Şantaj Ekonomisinin Çöküşü
Cengiz Ekiz
“Burası Orası değil Artık Efendi!”: Haziran Direnişi ve Yeni Durum
Cenk Saraçoğlu
Direniş ve Medya: Gözümüzün İçine Baka Baka…
Gökhan Bulut
Hegemonya Krizine Geri Dönülürken Tarihsel Momentin Gerekleri
Ali Ekber Doğan
Haziran İsyanı: Paranteze Alınamayacak Kadar Fazla
Ali Rıza Güngen
Haziran İsyanı’nı Futbol Taraftarlığıyla Anlamaya Çalışmak: Deşarj mı? Şarj mı? Yoksa Hayat mı?
Berkay Aydın
Mesele Mevcudiyet Kavgası: Gezi ve Barış Mücadelelerini Ortaklaştırmak
Burcu Şentürk
Gezi Direnişi Bağlamında Başka Bir Siyasallığın Olanaklılığı Üzerine
Deniz Parlak
Gezi Parkı İsyanı: Eylem, Özgürlük ve Kamusallık Üzerine Ulusötesi Sorular
Emre Arslan
“Direndik, İçimizdeki Ölü Vatandaşı Kürtajla Aldırdık”
Fuat Ercan
Gezi Direnişi ile Kurulan Otantik Kamusallık ve Dayanışma Ruhu
Güven Gürkan Öztan
Dersim’in ‘Sönük’ Haziranı’ndan Haziran İsyanı’na
Ş. Gürçağ Tuna
Kısmîlik ve Bütünlük: Gezi Parkı’na İlişkin Aklımdan Geçenler
Mehmet Okyayuz
Kentin Şarkısına Eşlik Etmek: İtiraz, İsyan, Direniş
Polat S. ALPMAN
Adına Layık Bir Sosyal Bilimin “Gezi” Gündemleri
Vefa Saygın Öğütle
Gezi Parkından Doğan Parklar: İzmit Cumhuriyet Parkı
Ayşegül Kanbak – Makbule Şiriner Önver
Otonomi: Vakti Gelmiş Bir Düşünce mi?
Jérôme E. Roos (Çev.: Akın Sarı)