Türkiye’de Sosyal Yardımların Emek Göçüyle Eklemlenme Tarzları: Uyum ve Yerinde Tutma Etkisi

Bu çalışma, ikamet, emeğin göç temelli hareketliliği ve sosyal yardımlar arasındaki ilişkiler alanını sorgulamakta ve Türkiye’de sosyal yardımların çalışma merkezli göç kararı üzerindeki etkileriyle ilgili bir tartışma açma amacını taşımaktadır. Bu tartışmanın açılmasında, sosyal yardımların hanehalklarının ikametgâh sürekliliğini sağlayıcı kimi etkilerinin olduğu yönünde, daha önce tarafımızca tamamlanmış alan araştırmalarına dayanan gözlemlerimiz de belirleyici olmuştur. Çalışmada sosyal yardımların emek göçüyle eklemlenme tarzı iki başlıkta ele alınmıştır. İlk olarak, Türkiye’de sosyal yardımların göç sonrası uyum etkisinden söz edilmiştir. Bu konu, Türkiye’de refah rejiminin dönüşümü bakımından gündeme getirilmiştir. İkinci olarak ise, sosyal yardımların emeğin yer seçim kararı üzerindeki potansiyel etkilerine odaklanılmıştır. Bu konu, Türkiye’de sosyal yardımların kurumsallaşması ve uygulanmasına ilişkin özelliklerin yanı sıra yoksulların yerleşikleşmesi, hareketsiz kılınması ve iç göç eğiliminin yavaşlaması gibi alanyazında yer bulan ve yazarın da farklı alan araştırmalarında gözlemlediği olgular bakımından temellendirilmiştir. Çalışmanın kuramsal olarak işaret etmeyi amaçladığı iki konu vardır. Çalışmanın temel yaklaşımıyla da daha güçlü bağlar oluşturacak şekilde, Türkiye’de devletin sosyal yardım politikaları ve uygulamalarıyla kapitalist birikim ve emek gücünün oluşumuna ilişkin çelişkili bir konuma düşme eğilimi kuramsal ve olgusal olarak incelenmeyi bekleyen bir konudur. Diğer konu ise, yoksulların maddi yaşam deneyimi temelinde, sosyal yardımlarla da birlikte içerisine düştükleri coğrafi hareketlilik, devingenlik, yerleşikleşme, hareketsiz kılınma, içe kapanma gibi durumların sınıf oluşumu, ilişkileri ve mücadelesi açısından önemidir. Bu konulara sadece işaret etmekle yetinilmiş, ortaya atılan araştırma sorusuna aranacak yanıtlara kuramsal bir temel oluşturulmaya çalışılmıştır.