İran Devrimi’nde “Çarşı” ve Hegemonyanın Yeniden İnşasında Dinin Rolü Üzerine

Bu çalışma İran Devrimi üzerinden dinin belirli bir hegemonya projesinin hakim hale gelmesi sürecinde nasıl araçsallaştırıldığını incelemektedir. Bu nedenle yazı ilk olarak devrim öncesinde ve devrim sürecinde dini söylem ve pratikler aracılığıyla hareket eden molla-çarşı ittifakı ile bu ittifakın Şah rejimi ile karşıtlığını ele alacaktır. Şah'ın döneminde iktisadi yapıdan çarşıyı dışlayan egemen birikim stratejisinin, çarşıda dini pratiklerle harmanlanmış özgün bir iktisadi alan yarattığı ortaya konulacaktır. Ardından, çalışma devrim sonrası çarşı-molla ittifakının ekonomik yapıyı ve devlet biçimini nasıl dönüştürdüğünü irdeleyecektir. Bu analiz, çarşının bütününü temsil etme iddiasında olan küçük burjuvazinin hakim burjuva fraksiyonuna dönüştüğü argümanını savunacaktır. Bu yeni burjuva fraksiyonunun hakim hale gelen birikim stratejisi ve yeni hegemonya projesi ile İran'da laiklik sorununun gündeme geldiğini ortaya koyacaktır.