{"id":3278,"date":"2026-10-28T19:03:02","date_gmt":"2026-10-28T17:03:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.praksis.org\/makale\/elestirel-doga-kurami-frankfurt-okulu-ve-toplum-doga-diyalektigi-tartismasinda-yeni-acilimlar\/"},"modified":"2026-10-28T21:11:54","modified_gmt":"2026-10-28T19:11:54","slug":"elestirel-doga-kurami-frankfurt-okulu-ve-toplum-doga-diyalektigi-tartismasinda-yeni-acilimlar","status":"publish","type":"praksis_makale","link":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/makale\/elestirel-doga-kurami-frankfurt-okulu-ve-toplum-doga-diyalektigi-tartismasinda-yeni-acilimlar\/","title":{"rendered":"Ele\u015ftirel Do\u011fa Kuram\u0131: Frankfurt Okulu ve Toplum-Do\u011fa Diyalekti\u011fi Tart\u0131\u015fmas\u0131nda Yeni A\u00e7\u0131l\u0131mlar"},"content":{"rendered":"","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Toplum-do\u011fa ili\u015fkisinin nas\u0131l ele al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi, ekoloji literat\u00fcr\u00fcnde yakla\u015f\u0131k 60 y\u0131ld\u0131r s\u00fcregelen bir problematiktir. Fakat bu tart\u0131\u015fmalarda, eko-Marksistlerin ve baz\u0131 eko-feministlerin g\u00f6r\u00fc\u015flerinin haricinde, toplum-do\u011fa ili\u015fkisi ya modern rasyonalitenin etkisiyle d\u00fcalist olarak ya da postmodern rasyonalitenin etkisiyle monist olarak kurulmu\u015ftur ve diyalektik-d\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Toplum-do\u011fa diyalekti\u011fi \u00fczerine bir yandan eko-Marksizm literat\u00fcr\u00fcnde tart\u0131\u015fmalar s\u00fcrerken di\u011fer yandan, Frankfurt Okulu \u00fczerinden de bu konuya dair tart\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fclmekteydi. Ancak yak\u0131n zamana kadar Frankfurt Okulu\u2019nun toplum-do\u011fa ili\u015fkisi hakk\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcnceleri herhangi bir ak\u0131m, yakla\u015f\u0131m ya da kuram alt\u0131nda bir araya getirilmemi\u015ftir. Fakat Carl Casseg\u00e5rd, yak\u0131n tarihli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla, Frankfurt Okulu\u2019nun toplum- do\u011fa ili\u015fkisine dair d\u00fc\u015f\u00fcncelerini ve ele\u015ftirel kuram\u0131 birle\u015ftirerek ele\u015ftirel do\u011fa kuram\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrm\u00fc\u015f ve toplum-diyalekti\u011fi tart\u0131\u015fmas\u0131nda yeni a\u00e7\u0131l\u0131mlar geli\u015ftirmi\u015ftir. \u0130\u015fte bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n amac\u0131, ele\u015ftirel do\u011fa kuram\u0131n\u0131n toplum-do\u011fa diyalekti\u011fi tart\u0131\u015fmas\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 katk\u0131lar\u0131 ve bu tart\u0131\u015fmada a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yeni y\u00f6r\u00fcn- geleri sunmakt\u0131r. Casseg\u00e5rd, ele\u015ftirel do\u011fa kuram\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli materyalist yakla\u015f\u0131mlardan farkl\u0131la\u015f-\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermekle birlikte, ele\u015ftirel do\u011fa kuram\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 yeni a\u00e7\u0131l\u0131mlar\u0131n, ekolojideki d\u00fcalist ve monist yakla\u015f\u0131mlar\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak yeni bir yakla\u015f\u0131m sundu\u011funu da ileri s\u00fcr\u00fcyorum. Ele\u015ftirel do\u011fa kuram\u0131 hem ekolojideki yayg\u0131n d\u00fcalist ve monist yakla\u015f\u0131mlardan farkl\u0131 bir yakla\u015f\u0131ma sahip olmas\u0131, hem de toplum-do\u011fa diyalekti\u011fi tart\u0131\u015fmas\u0131na yeni bir a\u00e7\u0131l\u0131m getirmesi bak\u0131m\u0131ndan ekoloji tart\u0131\u015fmalar\u0131nda \u00f6nemli ve \u00f6zg\u00fcn bir yere sahiptir. Bu nedenle gelecekteki toplum-do\u011fa ili\u015fkisine dair \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ele\u015ftirel do\u011fa kuram\u0131n\u0131 dikkate almas\u0131 ve onunla kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 gerekmektedir. Buradan hareketle \u00e7al\u0131\u015fma, toplum-do\u011fa diyalekti\u011fi tart\u0131\u015fmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda, ele\u015ftirel do\u011fa kuram\u0131n\u0131n toplum-do\u011fa ili\u015fkisini nas\u0131l ele ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunu hangi kavramsal in\u015falarla sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Son olarak \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131, ele\u015ftirel do\u011fa kuram\u0131 ba\u011flam\u0131nda ekolojik kriz ve praksise dair baz\u0131 a\u00e7\u0131klamalar ile sonu\u00e7lan- d\u0131r\u0131yorum.<\/p>\n","protected":false},"template":"","praksis_konu":[151],"praksis_yazar":[298],"praksis_anahtar":[303,301,299,300,302],"class_list":["post-3278","praksis_makale","type-praksis_makale","status-publish","hentry","praksis_konu-ekoloji","praksis_yazar-berkay-coskun","praksis_anahtar-diyalektik","praksis_anahtar-eko-marksizm","praksis_anahtar-ekoloji","praksis_anahtar-elestirel-doga-kurami","praksis_anahtar-frankfurt-okulu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3278","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/praksis_makale"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3278\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4089,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3278\/revisions\/4089"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3278"}],"wp:term":[{"taxonomy":"praksis_konu","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_konu?post=3278"},{"taxonomy":"praksis_yazar","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_yazar?post=3278"},{"taxonomy":"praksis_anahtar","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_anahtar?post=3278"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}