{"id":3281,"date":"2026-10-28T19:03:02","date_gmt":"2026-10-28T17:03:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.praksis.org\/makale\/emek-sureclerinde-metabolik-yarilma-ve-kiyi-ekosistemleri-ile-isci-bedenleri-uzerindeki-yavas-siddet-aliaga-gemi-sokum-tesisleri-ornegi\/"},"modified":"2026-10-28T21:11:54","modified_gmt":"2026-10-28T19:11:54","slug":"emek-sureclerinde-metabolik-yarilma-ve-kiyi-ekosistemleri-ile-isci-bedenleri-uzerindeki-yavas-siddet-aliaga-gemi-sokum-tesisleri-ornegi","status":"publish","type":"praksis_makale","link":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/makale\/emek-sureclerinde-metabolik-yarilma-ve-kiyi-ekosistemleri-ile-isci-bedenleri-uzerindeki-yavas-siddet-aliaga-gemi-sokum-tesisleri-ornegi\/","title":{"rendered":"Emek S\u00fcre\u00e7lerinde Metabolik Yar\u0131lma ve K\u0131y\u0131 Ekosistemleri ile \u0130\u015f\u00e7i Bedenleri \u00dczerindeki Yava\u015f \u015eiddet: Alia\u011fa Gemi S\u00f6k\u00fcm Tesisleri \u00d6rne\u011fi"},"content":{"rendered":"","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu \u00e7al\u0131\u015fma, gemi s\u00f6k\u00fcm emek s\u00fcre\u00e7leri \u00fczerinden sermayenin k\u0131y\u0131 ekosistemine verdi\u011fi zarar ile i\u015f cinayetleri, yaralanma ve meslek hastal\u0131klar\u0131n\u0131n paralelli\u011fini Karl Marx\u2019\u0131n \u201cmetabolik yar\u0131lma\u201d ve Rob Nixon\u2019\u0131n \u201cyava\u015f \u015fiddet\u201d kavramsalla\u015ft\u0131rmalar\u0131 \u00fczerinden tart\u0131\u015fmay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r. Marx, insanl\u0131k ve do\u011fa aras\u0131ndaki \u201cmetabolik etkile\u015fim\u201din birbirine ba\u011f\u0131ml\u0131 ve diyalektik bir s\u00fcre\u00e7 oldu\u011funu, ancak kapitalizm ile beraber bu ili\u015fkinin bozulup bir t\u00fcr \u201cmetabolik yar\u0131\u011fa\u201d sebep oldu\u011funu tart\u0131\u015f\u0131r. Bu metabolik ili\u015fkinin insan taraf\u0131ndan fark edilememesinin ba\u015fat sebebi do\u011fan\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecinin insan\u0131n kendi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecinin d\u0131\u015f\u0131ndaym\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnmesidir. B\u00f6ylece metabolik yar\u0131lma, do\u011fa ve insan\u0131n tarihini birbirinden \u201csuni\u201d bir \u015fekilde ay\u0131r\u0131rken sermayenin do\u011fa ve insanl\u0131k \u00fczerindeki tahakk\u00fcm\u00fcn\u00fcn de birbirinden ayr\u0131 s\u00fcre\u00e7ler olarak kavranmas\u0131na sebep olur. Oysa, gemi s\u00f6k\u00fcm tesislerine getirilen gemilerin s\u00f6k\u00fclme, hurda ve at\u0131klar\u0131n\u0131n de\u011ferli malzemeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclme s\u00fcrecinde i\u015f\u00e7iler, kendi de\u011ferinden eksilir ve t\u00fckenirken k\u0131y\u0131 ekosistemi de zehirli ve kimyasal at\u0131klara maruz kalarak bir \u00e7e\u015fit \u201cyaralanma\u201d ve \u201ct\u00fckenme\u201d s\u00fcreci i\u00e7erisine girer. Ancak hem i\u015f\u00e7iler hem k\u0131y\u0131 ekosistemi \u00fczerindeki bu olumsuz etkiler, genellikle kapitalist emek s\u00fcre\u00e7lerinin \u201cd\u0131\u015fsal\u201d etkileri olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu do\u011frultuda makalenin temel arg\u00fcman\u0131, i\u015f\u00e7ilerin maruz kald\u0131\u011f\u0131 s\u00f6m\u00fcr\u00fc s\u00fcre\u00e7leriyle k\u0131y\u0131 ekosisteminin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 tahribat\u0131n ayn\u0131 emek s\u00fcrecine i\u00e7kin ve birbirine paralel s\u00fcre\u00e7ler oldu\u011fudur. \u201cYava\u015f \u015fiddet\u201d kavram\u0131 ise i\u015f cinayeti ya da sakatlanma gibi anl\u0131k tehlikelerin yan\u0131nda gemi s\u00f6k\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u201cmeslek hastal\u0131\u011f\u0131\u201d gibi daha uzun vadeli, zamana yay\u0131lm\u0131\u015f ve tam da bu y\u00fczden \u201cg\u00f6r\u00fcnmez\u201dle\u015ftirilen karma\u015f\u0131k etkilerini daha iyi anlamay\u0131 ve ele almay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar. Bu noktada k\u0131y\u0131 ekosisteminin maruz kald\u0131\u011f\u0131 zararlar\u0131n da ancak uzun vadede \u201cg\u00f6r\u00fcn\u00fcr\u201d hale gelmesinin meslek hastal\u0131klar\u0131na paralelli\u011fi ele al\u0131nmaktad\u0131r. Bu teorik \u00e7er\u00e7eveyi temel alarak \u0130zmir\u2019in Alia\u011fa il\u00e7esinde bir saha \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f ve toplamda 53 g\u00f6r\u00fc\u015fmeci ile yar\u0131-yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f derinlemesine m\u00fclakatlar ve odak grup g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. \u00c7al\u0131\u015fma ayr\u0131ca kat\u0131l\u0131mc\u0131 g\u00f6zleme dayanan saha notlar\u0131 ve k\u0131y\u0131 ekosisteminin zarar\u0131na y\u00f6nelik yap\u0131lan bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalarla desteklenmi\u015ftir. \u0130zmir, Alia\u011fa\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fimiz saha \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n bulgular\u0131 \u00fczerine dayand\u0131r\u0131lan ara\u015ft\u0131rma, k\u0131y\u0131 ekosisteminin ve i\u015f\u00e7ilerin maruz kald\u0131\u011f\u0131 \u015fiddetin ve t\u00fckenme s\u00fcre\u00e7lerinin paralelli\u011fini ortaya \u00e7\u0131karmay\u0131 ve ulusal ve uluslararas\u0131 emek ve ekoloji literat\u00fcr\u00fcne katk\u0131da bulunmay\u0131 hedef-lemektedir.<\/p>\n","protected":false},"template":"","praksis_konu":[151],"praksis_yazar":[317,318],"praksis_anahtar":[324,320,319,323,321,322],"class_list":["post-3281","praksis_makale","type-praksis_makale","status-publish","hentry","praksis_konu-ekoloji","praksis_yazar-ekinsu-devrim-danis","praksis_yazar-irmak-ertor","praksis_anahtar-aliaga","praksis_anahtar-emek-surecleri","praksis_anahtar-gemi-sokum","praksis_anahtar-kiyi-ekosistemi","praksis_anahtar-metabolik-yarilma","praksis_anahtar-yavas-siddet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3281","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/praksis_makale"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3281\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4092,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3281\/revisions\/4092"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3281"}],"wp:term":[{"taxonomy":"praksis_konu","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_konu?post=3281"},{"taxonomy":"praksis_yazar","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_yazar?post=3281"},{"taxonomy":"praksis_anahtar","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_anahtar?post=3281"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}