{"id":3318,"date":"2026-10-28T19:03:03","date_gmt":"2026-10-28T17:03:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.praksis.org\/makale\/fotografik-gozetimden-veri-gozetimine-estetik-direnis\/"},"modified":"2026-10-28T21:11:55","modified_gmt":"2026-10-28T19:11:55","slug":"fotografik-gozetimden-veri-gozetimine-estetik-direnis","status":"publish","type":"praksis_makale","link":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/makale\/fotografik-gozetimden-veri-gozetimine-estetik-direnis\/","title":{"rendered":"Fotografik G\u00f6zetimden Veri G\u00f6zetimine Estetik Direni\u015f"},"content":{"rendered":"","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tarih boyunca sanat, iktidarlar\u0131n otoritesini g\u00f6rselle\u015ftirdi\u011fi temel bir ara\u00e7 olarak da kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sanat ve teknolojinin ayr\u0131lmaz yap\u0131s\u0131 nedeniyle devlet ve sermaye egemenlik alanlar\u0131n\u0131 ve etkilerini g\u00f6rsel teknolojilerin geli\u015fimine paralel olarak art\u0131rm\u0131\u015f ve g\u00fc\u00e7lendirmi\u015ftir. Ancak zaman i\u00e7inde iktidarlar g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015flerini gizlemek i\u00e7in farkl\u0131 stratejiler de benimsemi\u015flerdir. \u00d6zellikle bilgi ve ileti\u015fim teknolojilerinin geli\u015fmesi iktidarlar\u0131n uygulad\u0131klar\u0131 teknikleri \u00e7e\u015fitlendirmi\u015f ve g\u00fcc\u00fcn daha etkin kullan\u0131lmas\u0131na sebebiyet vermi\u015ftir. G\u00f6rsel teknolojilerin bu stratejiler do\u011frultusunda kullan\u0131m\u0131 g\u00f6zetim teknolojileri alanlar\u0131n\u0131 da geli\u015ftirmi\u015ftir. Bir g\u00f6zlem prati\u011fi olan g\u00f6zetim, foto\u011fraf ya da \u00e7ekim tekniklerine referans olan optik y\u00f6nleri vurgulayan metaforlarla ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Fotografik bak\u0131\u015f hesaplanarak \u00e7er\u00e7evesi \u00e7izilen bir bak\u0131\u015f, kameradan bak\u0131lma bi\u00e7imiyle ilgilidir. Bu bak\u0131\u015f kameran\u0131n arkas\u0131ndaki bakan g\u00f6ze bilgi sa\u011flayarak toplumu, bireyleri, mekanlar\u0131 ve davran\u0131\u015flar\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131rma, belgeleme ya da estetize etme arac\u0131 olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra iktidarlar i\u00e7in psikolojik g\u00fc\u00e7, disiplin ve kontrol mekanizmalar\u0131ndan biri haline de gelmi\u015ftir. G\u00f6zetim sistemlerinin denetim, kontrol ve disiplini sa\u011flayan g\u00fc\u00e7 ve iktidar ba\u011flam\u0131 olarak her yerde olmas\u0131 de\u011fi\u015fen paradigmalarla birlikte veri izleme ve veri toplama y\u00f6ntemleri i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f teknolojilerin mimarisine, ekonomik, politik ve k\u00fclt\u00fcrel s\u00fcre\u00e7lere dayanmaktad\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7 do\u011fal olarak iktidarlar\u0131n g\u00f6r\u00fcnmez g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmak ve toplumsal bir diren\u00e7 olu\u015fturmak i\u00e7in estetik bir kar\u015f\u0131 dil de in\u015fa etmi\u015ftir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada g\u00f6rsel teknolojilerin geli\u015fimi ve iktidara hizmet etmesiyle kurulan ili\u015fkiler ve bu ili\u015fkilerin k\u00f6kenleri \u00fczerinde durulacakt\u0131r. G\u00f6rsel dilin iktidar taraf\u0131ndan denetim y\u00f6ntemi olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n pratikleri ve bu pratiklerin zaman i\u00e7inde nas\u0131l geli\u015fti\u011fi tarihsel bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla de\u011ferlendirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r. Ayr\u0131ca bu konu, internetin sivil hayatta kullan\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131 ve toplumun say\u0131sal sistemlere entegre olmas\u0131yla devam eden s\u00fcre\u00e7te, g\u00f6zetlenen ya\u015fam\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6zetim y\u00f6ntemlerini if\u015fa ve temsil edecek estetik bir direni\u015f alan\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karan sanat\u00e7\u0131lar\u0131n eserleri \u00fczerinden analiz edilecektir.<\/p>\n","protected":false},"template":"","praksis_konu":[],"praksis_yazar":[451],"praksis_anahtar":[],"class_list":["post-3318","praksis_makale","type-praksis_makale","status-publish","hentry","praksis_yazar-ozlem-demircan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3318","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/praksis_makale"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3318\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4129,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3318\/revisions\/4129"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3318"}],"wp:term":[{"taxonomy":"praksis_konu","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_konu?post=3318"},{"taxonomy":"praksis_yazar","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_yazar?post=3318"},{"taxonomy":"praksis_anahtar","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_anahtar?post=3318"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}