{"id":3320,"date":"2026-10-28T19:03:03","date_gmt":"2026-10-28T17:03:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.praksis.org\/makale\/pandeminin-golgesinde-kapitalizm-gozetim-veri-siyaseti-ve-ozgurluk\/"},"modified":"2026-10-28T21:11:55","modified_gmt":"2026-10-28T19:11:55","slug":"pandeminin-golgesinde-kapitalizm-gozetim-veri-siyaseti-ve-ozgurluk","status":"publish","type":"praksis_makale","link":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/makale\/pandeminin-golgesinde-kapitalizm-gozetim-veri-siyaseti-ve-ozgurluk\/","title":{"rendered":"Pandeminin G\u00f6lgesinde Kapitalizm: G\u00f6zetim, Veri Siyaseti ve \u00d6zg\u00fcrl\u00fck"},"content":{"rendered":"","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0131zla geli\u015fen enformasyon teknolojileri, toplumsal hayatta ve kapitalizmin dinamiklerinde birtak\u0131m de\u011fi\u015fimler meydana getirmi\u015ftir. Dijitalle\u015fme bir yandan bireylere ve gruplara daha fazla kat\u0131l\u0131m, bireysel ve kolektif \u00f6zg\u00fcrl\u00fck imk\u00e2n\u0131 sa\u011flarken, di\u011fer yandan iktidarlar\u0131n denetim ve g\u00f6zetim bi\u00e7imlerini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015f, geni\u015fletmi\u015f ve merkezsizle\u015ftirmi\u015ftir. Bir\u00e7ok alanda ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale gelen teknolojiler ve dijital uzamlar ile bireyler s\u00fcrekli g\u00f6zetlenirken, iktidarlar\u0131n ve b\u00fcy\u00fck teknoloji \u015firketlerinin lehine g\u00f6zetim ve verile\u015ftirme pratiklerini s\u00fcreklile\u015ftiren mekanizmalar derinle\u015fmektedir. Literat\u00fcrde ve kamusal alandaki bu s\u00fcre\u00e7lere dair tart\u0131\u015fmalar ise genellikle \u00f6zg\u00fcrle\u015fme ve otoriterle\u015fme ikili\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Kavramsalla\u015ft\u0131rma aray\u0131\u015f\u0131nda s\u0131kl\u0131kla dijital teknolojilerin kullan\u0131m\u0131 ve toplumsal etkileri bir t\u00fcr bireysel ve kolektif haklar ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere dair avantajlar ve riskler terazisine konulmaktad\u0131r. Genellikle, otoriter olarak tan\u0131mlanan \u00fclkelerde ya da ba\u011flamlarda dijitalle\u015fmeyle ilgili g\u00f6zetim, bask\u0131 veya otoriterle\u015fme gibi kavramlar \u00f6ne \u00e7\u0131karken; liberal demokratik olarak tan\u0131mlanan \u00fclkelerde veri g\u00fcvenli\u011fi, mahremiyet, ki\u015fisel haklar gibi meseleler \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Biz bu yaz\u0131da, bu sistemlerin birbirlerinden kopuk olmad\u0131\u011f\u0131ndan ve ayn\u0131 dijital kapitalist sistemin birer halkas\u0131 olduklar\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak, kapitalist saiklerin ve g\u00f6zetim pratiklerinin dijital \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve kendi kaderini tayin hakk\u0131 meselesiyle nas\u0131l ili\u015fkilendi\u011fini irdeliyoruz. Kapitalizmdeki dijital g\u00f6zetim ekseninde s\u00f6ylemlerin, taleplerin ve saiklerin \u00f6zg\u00fcrl\u00fck mefhumunu kimin lehine ve aleyhine \u015fekillendirdi\u011fine dair tart\u0131\u015fmalara bir katk\u0131da bulunmay\u0131 hedefliyoruz.<\/p>\n","protected":false},"template":"","praksis_konu":[81,77],"praksis_yazar":[456,457,455,454],"praksis_anahtar":[],"class_list":["post-3320","praksis_makale","type-praksis_makale","status-publish","hentry","praksis_konu-iktisat","praksis_konu-sosyoloji","praksis_yazar-cihan-yapistiran","praksis_yazar-filiz-arioz","praksis_yazar-gulcan-ergun","praksis_yazar-nurhak-polat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3320","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/praksis_makale"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3320\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4131,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3320\/revisions\/4131"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3320"}],"wp:term":[{"taxonomy":"praksis_konu","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_konu?post=3320"},{"taxonomy":"praksis_yazar","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_yazar?post=3320"},{"taxonomy":"praksis_anahtar","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_anahtar?post=3320"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}