{"id":3366,"date":"2026-10-28T19:03:04","date_gmt":"2026-10-28T17:03:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.praksis.org\/makale\/sermayenin-egemen-istisnasi-liberal-matris-ve-hosnutsuzluklari\/"},"modified":"2026-10-28T21:11:55","modified_gmt":"2026-10-28T19:11:55","slug":"sermayenin-egemen-istisnasi-liberal-matris-ve-hosnutsuzluklari","status":"publish","type":"praksis_makale","link":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/makale\/sermayenin-egemen-istisnasi-liberal-matris-ve-hosnutsuzluklari\/","title":{"rendered":"Sermayenin Egemen \u0130stisnas\u0131: Liberal Matris ve Ho\u015fnutsuzluklar\u0131"},"content":{"rendered":"","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu yaz\u0131da amac\u0131m\u0131z neoliberalizmin gerilemesine ko\u015fut olarak ve ona kar\u015f\u0131 olma iddias\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan neo-merkantilist muhayyileyi, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz ba\u011flam\u0131n siyasi iktisad\u0131n ele\u015ftirisine do\u011fru y\u00f6neltti\u011fi bir sorun olarak kuramsalla\u015ft\u0131rmakt\u0131r. Bu neo-merkantilizm sorununu \u00f6nce liberalizmin simgesel evrenine (liberal matris) g\u00f6m\u00fcl\u00fc ideolojik bir yap\u0131 olarak ve sonra da tarihselli\u011fi i\u00e7inde, Marx\u2019\u0131n ke\u015ffi ve ele\u015ftiri nesnesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele alaca\u011f\u0131z. Marx\u2019ta iki \u00f6nemli kavray\u0131\u015f buluyoruz. Birincisi, meta soyutlamas\u0131n\u0131n ve \u015firket egemenli\u011finin eklemlenmesi olarak art\u0131k de\u011ferin temell\u00fck\u00fcne ili\u015fkin kuramsalla\u015ft\u0131rmas\u0131yla ilgilidir. Bu kavray\u0131\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f alarak, sermayenin egemen istisnas\u0131n\u0131n soyk\u00fct\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn izini, modern devletin b\u00fcnyesine metastaz yaparken s\u00fcr\u00fcyoruz. \u0130kinci kavray\u0131\u015f, toplumsal yeniden \u00fcretime (\u00fcretim, temell\u00fck, da\u011f\u0131t\u0131m ve t\u00fcketime) ili\u015fkin burjuva doktrinlerini ve bunlar\u0131n (neo-merkantilist muhayyile taraf\u0131ndan en banal bi\u00e7imleriyle yeniden sahnelenen) \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u00e7e\u015fitli toplumsal uzla\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerini sekteye u\u011fratan Marx&#8217;\u0131n kom\u00fcnist ele\u015ftirisi ile ilgilidir. Bu anlay\u0131\u015ftan yola \u00e7\u0131karak, sadece (hiyerar\u015fik\/ \u0131rksalla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u201cyetenek\u201d rejimleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla) \u015firket egemenli\u011fini de\u011fil, ayn\u0131 zamanda (\u201cihtiya\u00e7\u201d etraf\u0131ndaki yasaklay\u0131c\u0131 ve m\u00fcsamahak\u00e2r buyruklar yoluyla) meta soyutlamas\u0131n\u0131 da \u00f6rg\u00fctleyen istisna mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n kom\u00fcnist sekteye u\u011framas\u0131n\u0131n a\u00e7abilece\u011fi olas\u0131l\u0131klar\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131yoruz.<\/p>\n","protected":false},"template":"","praksis_konu":[87,81,69],"praksis_yazar":[518,517],"praksis_anahtar":[],"class_list":["post-3366","praksis_makale","type-praksis_makale","status-publish","hentry","praksis_konu-felsefe","praksis_konu-iktisat","praksis_konu-siyaset-bilimi","praksis_yazar-ceren-ozselcuk","praksis_yazar-yahya-madra"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3366","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/praksis_makale"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3366\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4177,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3366\/revisions\/4177"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3366"}],"wp:term":[{"taxonomy":"praksis_konu","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_konu?post=3366"},{"taxonomy":"praksis_yazar","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_yazar?post=3366"},{"taxonomy":"praksis_anahtar","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_anahtar?post=3366"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}