{"id":3377,"date":"2026-10-28T19:03:04","date_gmt":"2026-10-28T17:03:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.praksis.org\/makale\/aristotelesin-toplum-ontolojisinde-etik-politik-ekonomi\/"},"modified":"2026-10-28T21:11:56","modified_gmt":"2026-10-28T19:11:56","slug":"aristotelesin-toplum-ontolojisinde-etik-politik-ekonomi","status":"publish","type":"praksis_makale","link":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/makale\/aristotelesin-toplum-ontolojisinde-etik-politik-ekonomi\/","title":{"rendered":"Aristoteles\u2019in Toplum Ontolojisinde Etik-Politik Ekonomi"},"content":{"rendered":"","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aristoteles\u2019in ekonomi ve politika konular\u0131n\u0131 ili\u015fkilendirmesi, modern anlamdaki \u201cpolitik ekonomi bilimi\u201d kapsam\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir mi? \u201cPolitik Ekonomi\u201d ifadesinin Grek d\u00fc\u015f\u00fcncesinde bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktur. Bununla birlikte, Aristoteles\u2019in khrematistik\u0113 ifadesini \u201cPolitik Ekonomi Bilimi\u201dnin kapsam\u0131na girecek \u015fekilde kulland\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131labilir. Politika I\u2019deki oikonomike bir \u201cbilgi t\u00fcr\u00fc\u201dd\u00fcr; hane i\u015flerinin idaresi, ge\u00e7im i\u015flerinin -tar\u0131msal \u00fcretimin- s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi ve hane halk\u0131n\u0131n kontrol\u00fc ile ilgili olan \u201chane y\u00f6netimi\u201d bilgisidir. Oikonomika II. 1\u2019de a\u00e7\u0131klanan ekonomik ili\u015fkilerin modeli, II. 2\u2019de devletin geliri i\u00e7in sunulan \u00f6rnekler listesi, a\u00e7\u0131k\u00e7a modern anlamdaki \u201cpolitik ekonomi bilimi\u201dnin i\u00e7eri\u011fine aittirler. Buna g\u00f6re \u201cgereksinim\u201din, \u201cservet\u201din ve \u201ckaynaklar\u0131n y\u00f6netimi\u201d ifadesinin bir \u00f6zeti anlam\u0131ndaki politik ekonomi, Aristoteles\u2019in ekonomi teorisinin merkezinde yer almaktad\u0131r. Rousseau\u2019nun a\u00e7\u0131klamalar\u0131, Smith\u2019in tan\u0131m\u0131, Hegel\u2019in sundu\u011fu kavray\u0131\u015f bi\u00e7imi, Marx\u2019\u0131n de\u011fer \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeleri, Aristoteles\u2019in teorisini politik ekonomi ba\u011flam\u0131nda de\u011ferlendirmek i\u00e7in yeteri kadar kaynak sunmaktad\u0131r. \u201cPratik bilim\u201d grubunda olan ekonomi, etik ve politik uygulamalardan muaf m\u0131d\u0131r? Aristoteles\u2019in teorisinde Ekonomi, Etik ve Politika aras\u0131nda durur. Nikomakhos\u2019a Etik\u2019te de g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi gibi, bu teorinin dikkat \u00e7ekici taraf\u0131 politika gibi ekonomi d\u00fc\u015f\u00fcncesi de etik teori taraf\u0131ndan s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Bu nedenle etik-politik ekonomi ifadesi daha do\u011fru bir belirlemedir, \u00e7\u00fcnk\u00fc ara\u00e7lar\u0131 farkl\u0131 da olsa bu disiplinler insan ili\u015fkilerini y\u00f6netmeyi ama\u00e7lamaktad\u0131rlar. Eylemin d\u00fczenleme ilkesi etik olsa da erek politiktir (ki, bu y\u00f6n\u00fcyle de poli-etik teori olarak adland\u0131r\u0131labilir); \u00e7\u00fcnk\u00fc birey i\u00e7in \u201cen y\u00fcksek iyi\u201d, toplumun\/devletin \u201cen y\u00fcksek iyi\u201dsi ile birle\u015fiktir. Devlet i\u00e7in \u201ciyi\u201d olan, toplumsal momentlerin geli\u015fimi i\u00e7in kendinde erektir. Toplumun geli\u015fim momentlerinin d\u00fczeni bir toplum ontolojisinin varl\u0131\u011f\u0131 olarak yorumlanabilir mi? Aristoteles \u201ctoplum ontolojisi\u201d ifadesini kullanmam\u0131\u015fsa da, pratik bilgi alanlar\u0131n\u0131n (etik, politika, ekonomi) ili\u015fkisi, insan eylemleri dizisini toplum-devlet birli\u011finde tamamlarken, bir toplum ontolojisinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6stermektedir. Aristoteles toplumsal momentlerin (aile, toplum, devlet) geli\u015fimini ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak a\u00e7\u0131klamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in sistemli bir toplum ontolojisi g\u00f6r\u00fcnmez. Ancak temeldeki do\u011fal gereksinimler ve bunlar\u0131n yan\u0131tlanmas\u0131 olarak olu\u015fan toplumsal ili\u015fki formlar\u0131 (toplumsal momentler), d\u00fczensizlikten d\u00fczene do\u011fru i\u015fleyen bir yap\u0131 olarak varl\u0131k kazanmaktad\u0131r. Sistemdeki \u201ctelos\u201d kavram\u0131 ontolojik yap\u0131ya metafizik bir nitelik kazand\u0131r. Ancak yine de toplumsal yap\u0131n\u0131n olu\u015fumundaki ekonomi kategorilerinin rol\u00fc (gereksinim, m\u00fclkiyet, emek, \u00fcretim, takas, ticaret, para, de\u011fi\u015fim de\u011feri, yasa, devlet), Aristoteles\u2019in toplum ontolojisini materyalist k\u0131lar. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Aristoteles\u2019in kavray\u0131\u015f\u0131, tarihsel materyalist teorinin tarih ontolojisi olarak sistemle\u015ftirilebilece\u011fi varsay\u0131m\u0131 i\u00e7in tarihsel dayanak sa\u011flar.<\/p>\n","protected":false},"template":"","praksis_konu":[87,81,77],"praksis_yazar":[471],"praksis_anahtar":[],"class_list":["post-3377","praksis_makale","type-praksis_makale","status-publish","hentry","praksis_konu-felsefe","praksis_konu-iktisat","praksis_konu-sosyoloji","praksis_yazar-engin-delice"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3377","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/praksis_makale"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3377\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4188,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3377\/revisions\/4188"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3377"}],"wp:term":[{"taxonomy":"praksis_konu","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_konu?post=3377"},{"taxonomy":"praksis_yazar","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_yazar?post=3377"},{"taxonomy":"praksis_anahtar","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_anahtar?post=3377"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}