{"id":3520,"date":"2026-10-28T19:03:06","date_gmt":"2026-10-28T17:03:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.praksis.org\/makale\/ilk-birikim-sorunsali-baglaminda-ve-turk-ulus-devletinin-kurulma-surecinde-gayrimuslim-azinliklar\/"},"modified":"2026-10-28T21:11:57","modified_gmt":"2026-10-28T19:11:57","slug":"ilk-birikim-sorunsali-baglaminda-ve-turk-ulus-devletinin-kurulma-surecinde-gayrimuslim-azinliklar","status":"publish","type":"praksis_makale","link":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/makale\/ilk-birikim-sorunsali-baglaminda-ve-turk-ulus-devletinin-kurulma-surecinde-gayrimuslim-azinliklar\/","title":{"rendered":"\u0130lk Birikim Sorunsal\u0131 Ba\u011flam\u0131nda ve T\u00fcrk Ulus Devletinin Kurulma S\u00fcrecinde Gayrim\u00fcslim Az\u0131nl\u0131klar"},"content":{"rendered":"","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Osmanl\u0131 Imparatorlu\u011fu&#8217;nda gayrim\u00fcslim vatandaslar ile siyasal iktidar aras\u0131ndaki iliski, Balkan Savaslar\u0131 ve akabinde I. D\u00fcnya Savas\u0131&#8217;n\u0131n patlak vermesiyle radikal bi\u00e7imde d\u00f6n\u00fcsm\u00fcst\u00fcr. Savas ekonomisi kosullar\u0131, devletin kurtar\u0131lmas\u0131 misyonuyla birlestiginde, Ittihat ve Terakki iktidar\u0131 tek \u00e7areyi, h\u0131zla kapitalistlesme s\u00fcrecinde bulmustur. Bu s\u00fcrecin h\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in, savas bir f\u0131rsata \u00e7evrilerek, kapit\u00fclasyonlar kald\u0131r\u0131lm\u0131s, yabanc\u0131 sirketlerin imtiyazlar\u0131na son verilmis, g\u00fcmr\u00fck vergileri yeniden d\u00fczenlenmis, milli bankalar\u0131n ve anonim sirketlerin kurulmas\u0131 tesvik edilmis, M\u00fcsl\u00fcman-T\u00fcrk t\u00fcccar\u0131, esnaf\u0131 ve k\u00f6yl\u00fcs\u00fc elden geldigince korunarak ulusal bir sermaye birikimi ger\u00e7eklestirilmeye \u00e7al\u0131s\u0131lm\u0131st\u0131r. Fakat devletin geleneksel ekonomik temellerinin b\u00fcy\u00fck oranda kapitalist emperyalizmle entegrasyon neticesinde y\u0131k\u0131lmas\u0131 ve tahrip olmas\u0131 nedeniyle devletin iktisadi ve mali g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yetersizligi, bu birikimin ger\u00e7eklesmesini de b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fc\u00e7lestirmistir. Mill\u00ee burjuvazinin yarat\u0131lma s\u00fcrecinde, Osmanl\u0131 Imparatorlu\u011funda ve T\u00fcrkiye Cumhuriyeti&#8217;nde devlet bizzat etkin bir g\u00f6rev \u00fcstlenmis, M\u00fcsl\u00fcman-T\u00fcrk girisimcinin elinde gerekli sermaye birikiminin saglanmas\u0131 i\u00e7in b\u00fct\u00fcn imkanlar olanaklar \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde seferber edilmistir. Bu ama\u00e7la bir\u00e7ok siyasi, iktisadi ve sosyo-k\u00fclt\u00fcrel politikalar hayata ge\u00e7irilmistir. Bu baglamda Mill\u00ee bir burjuvazi yaratarak h\u0131zl\u0131 bir sermaye birikiminin ger\u00e7eklestirmesi s\u00fcrecinin \u00f6nemli kald\u0131ra\u00e7lar\u0131ndan biri olarak m\u00fclks\u00fczlestirme yoluyla birikime yani ilk birikime y\u00f6nelinmis, bu s\u00fcrecin hedef kitlesi olarak da, Osmanl\u0131 Imparatorlu\u011fu&#8217;nun \u00f6zellikle kapitalist sistemle entegrasyonu neticesinde artan ticari iliskiler nedeniyle de h\u0131zla zenginlestigi d\u00fcs\u00fcn\u00fclen, ticari hayata ve finans piyasas\u0131na hakim olan gayrim\u00fcslim vatandaslar se\u00e7ilmistir. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti tarihinde de, gayrim\u00fcslim vatandaslar\u0131 hedef alan ilk birikim s\u00fcreci, Ittihat ve Terakki d\u00f6neminde oldugu gibi, mesruiyetini milliyet\u00e7ilik ideolojisinde bularak ve bununla harmanlanarak, sermaye birikiminin hem kurucu momenti hem de onun i\u00e7kin bir \u00f6zelligi olarak, kendisini yeniden farkl\u0131 tarihsel konjonkt\u00fcrlerde g\u00f6stermistir<\/p>\n","protected":false},"template":"","praksis_konu":[390,90],"praksis_yazar":[644],"praksis_anahtar":[],"class_list":["post-3520","praksis_makale","type-praksis_makale","status-publish","hentry","praksis_konu-etnik-calismalar","praksis_konu-tarih","praksis_yazar-pinar-ozcelik-kaya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3520","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/praksis_makale"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3520\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4331,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3520\/revisions\/4331"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3520"}],"wp:term":[{"taxonomy":"praksis_konu","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_konu?post=3520"},{"taxonomy":"praksis_yazar","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_yazar?post=3520"},{"taxonomy":"praksis_anahtar","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_anahtar?post=3520"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}