{"id":3546,"date":"2026-10-28T19:03:06","date_gmt":"2026-10-28T17:03:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.praksis.org\/makale\/haziran-2013-sonrasi-turkiyede-ideolojiler-alaninin-donusumu-gezi-direnisini-anlamanin-yontemleri-uzerine-bir-tartisma\/"},"modified":"2026-10-28T21:11:58","modified_gmt":"2026-10-28T19:11:58","slug":"haziran-2013-sonrasi-turkiyede-ideolojiler-alaninin-donusumu-gezi-direnisini-anlamanin-yontemleri-uzerine-bir-tartisma","status":"publish","type":"praksis_makale","link":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/makale\/haziran-2013-sonrasi-turkiyede-ideolojiler-alaninin-donusumu-gezi-direnisini-anlamanin-yontemleri-uzerine-bir-tartisma\/","title":{"rendered":"Haziran 2013 Sonras\u0131 T\u00fcrkiye’de \u0130deolojiler Alan\u0131n\u0131n D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc: Gezi Direni\u015fi’ni Anlaman\u0131n Y\u00f6ntemleri \u00dczerine Bir Tart\u0131\u015fma"},"content":{"rendered":"","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bu makale, 2013 y\u0131l\u0131n\u0131n Haziran ay\u0131 boyunca T\u00fcrkiye’yi sarsan Gezi Direnisi’nin T\u00fcrkiye’deki toplumsal m\u00fccadeleler tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan anlam\u0131na ve sonras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kard\u0131g\u0131 sonu\u00e7lara dair bir y\u00f6ntemsel tart\u0131sma y\u00fcr\u00fctmeyi ve bu tart\u0131sma \u00fczerinden konu hakk\u0131nda bir dizi \u00f6nerme ortaya koymay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor. Bu dogrultuda ilk olarak, direnisi bir orta s\u0131n\u0131f ayaklanmas\u0131 olarak degerlendiren yorumlardan yola \u00e7\u0131karak Gezi Direnisi’nin anlam\u0131n\u0131 direnise kat\u0131lanlar\u0131n ag\u0131rl\u0131kl\u0131 bireysel profili \u00fczerinden degerlendiren yaklas\u0131mlarda g\u00f6m\u00fcl\u00fc olan y\u00f6ntemsel bireyciligin bir elestirisi ortaya konuyor. Makalede bir toplumsal hareketin karakterinin sadece, onun kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n ag\u0131rl\u0131kl\u0131 bireysel \u00f6zelliklerine bakarak anlas\u0131lamayacag\u0131, mevcut toplumsal formasyonun hangi tarihsel ve g\u00fcncel \u00e7eliskilerinden t\u00fcrediginin, s\u0131n\u0131f iliskileri ve hegemonya m\u00fccadeleleri \u00fczerinde nas\u0131l bir etki b\u0131rakt\u0131g\u0131n\u0131n ve ayn\u0131 zamanda kars\u0131s\u0131na ald\u0131g\u0131 toplumsal g\u00fc\u00e7lerin \u00f6zelliklerinin bir toplumsal hareketin niteliginin anlas\u0131lmas\u0131nda belirleyici oldugu ifade ediliyor. Buradan yola \u00e7\u0131karak makale Gezi Direnisi’ni AKP iktidar\u0131n\u0131n 2002’den bu yana insa etmeye \u00e7al\u0131st\u0131g\u0131 hegemonya projesinin tarihsel ve yap\u0131sal b\u00fct\u00fcnl\u00fcg\u00fc i\u00e7erisinde bir baglama yerlestirmeye \u00e7al\u0131sarak onun T\u00fcrkiye’deki ideolojiler alan\u0131nda b\u0131rakt\u0131g\u0131 kal\u0131c\u0131 etkileri sorgulamaya \u00e7al\u0131s\u0131yor. Makale bu dogrultuda su \u00f6nermeleri ortaya koyuyor: Gezi Direnisi, AKP’nin hegemonya m\u00fccadelesinin \u00f6nemli bir unsuru olan “ideolojik m\u00fclks\u00fczlestirme” stratejisinin, yani toplumsal muhalefetin talep, s\u00f6ylem ve aray\u0131slar\u0131n\u0131 kendi projesinin bir par\u00e7as\u0131 h\u00e2line getirme stratejisinin krize girdigi bir momentte ortaya \u00e7\u0131km\u0131s ve bu krizi daha da derinlestirmis bir halk isyan\u0131 olma \u00f6zelligini g\u00f6stermektedir. Gezi Direnisi’nin ard\u0131ndan bir d\u00f6nem AKP’nin projesine sogurulmus haklar ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, laiklik ve adalet\/esitlik gibi g\u00fcndemler bu partinin ideolojik n\u00fcfuz alan\u0131ndan \u00e7\u0131karak toplumsal muhalefetin ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin kendisini yeniden kurabilecegi temalar haline gelmistir. Bu haliyle Gezi Direnisi ortaya koydugu talepler ve yaratt\u0131g\u0131 siyasal\/ideolojik etki itibariyle emek\u00e7ilerin iktisadi taleplerini yans\u0131tan bir “s\u0131n\u0131f hareketi” olmasa da kars\u0131s\u0131na ald\u0131g\u0131 iktidar blogunun ve bu blogun politikalar\u0131n\u0131n\/ideolojik stratejilerinin sermaye yanl\u0131s\u0131 karakteri ve T\u00fcrkiye’deki ideolojiler alan\u0131nda s\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan yaratt\u0131g\u0131 etkiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan “s\u0131n\u0131fsal bir harekettir”<\/p>\n","protected":false},"template":"","praksis_konu":[69,77],"praksis_yazar":[159],"praksis_anahtar":[],"class_list":["post-3546","praksis_makale","type-praksis_makale","status-publish","hentry","praksis_konu-siyaset-bilimi","praksis_konu-sosyoloji","praksis_yazar-cenk-saracoglu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3546","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/praksis_makale"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3546\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4357,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3546\/revisions\/4357"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3546"}],"wp:term":[{"taxonomy":"praksis_konu","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_konu?post=3546"},{"taxonomy":"praksis_yazar","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_yazar?post=3546"},{"taxonomy":"praksis_anahtar","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_anahtar?post=3546"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}