{"id":3669,"date":"2026-10-28T19:03:08","date_gmt":"2026-10-28T17:03:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.praksis.org\/makale\/para-meta-para-finans-bulmacasinda-2008-krizini-anlamak\/"},"modified":"2026-10-28T21:12:00","modified_gmt":"2026-10-28T19:12:00","slug":"para-meta-para-finans-bulmacasinda-2008-krizini-anlamak","status":"publish","type":"praksis_makale","link":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/makale\/para-meta-para-finans-bulmacasinda-2008-krizini-anlamak\/","title":{"rendered":"Para-meta-para-finans bulmacas\u0131nda 2008 krizini anlamak"},"content":{"rendered":"","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A\u015f\u0131r\u0131 birikimin beklenen bir sonucu olan de\u011fersizle\u015fme ile kendisini a\u00e7\u0131\u011fa vuran 2008 krizinin anla\u015f\u0131lmas\u0131nda, sermayenin makro ve mikro d\u00fczeyde analizinin i\u015flevsel bir \u00f6nemi vard\u0131r. Parasermayenin yeni de\u011fer \u00fcretme alanlar\u0131na aktar\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 durumlarda finansal alana aktar\u0131lmas\u0131 kapitalist s\u0131n\u0131f a\u00e7\u0131s\u0131ndan, sermayenin de\u011ferinin korunabilece\u011fi tek yoldur. Oysa bu yolun s\u0131n\u0131rlar\u0131 vard\u0131r: \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyeti ve farkl\u0131 sermayeler aras\u0131ndaki rekabet. Meta \u00fcretimine dayal\u0131 toplumlarda para-sermayenin a\u015f\u0131r\u0131 birikimi, metalar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 miktarlarda \u00fcretilmesinin finans alan\u0131ndaki yans\u0131mas\u0131d\u0131r. D\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde emek taraf\u0131ndan \u00fcretilmi\u015f zenginli\u011fe, yani varl\u0131klara dayal\u0131 olarak ihra\u00e7 edilen finansal ka\u011f\u0131t toplam\u0131, temsil etti\u011fi varl\u0131klar\u0131n kendisinden daha b\u00fcy\u00fck olamaz. Bunun nedeni, tekil kapitalistlerin \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki kontrol\u00fc ba\u015fka kapitalistlere kapt\u0131rmamak i\u00e7in sonuna kadar u\u011fra\u015facak, dolay\u0131s\u0131yla ellerindeki varl\u0131k toplam\u0131n\u0131n sadece k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 finansal alana aktaracak olmas\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte bu nedenle, sermayenin a\u015f\u0131r\u0131 birikimi ko\u015fullar\u0131nda, finans piyasalar\u0131nda mevcut ka\u011f\u0131tlar\u0131n toplam\u0131 piyasada meta de\u011ferlerinin realizasyonu sonucunda olu\u015fan paray\u0131 emmeye yetmez. Bu ko\u015fullarda para-sermayenin h\u0131zla de\u011fersizle\u015fmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilmek i\u00e7in paran\u0131n kredi (bor\u00e7) olarak akaca\u011f\u0131 kanallar \u00e7o\u011falt\u0131l\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"template":"","praksis_konu":[81],"praksis_yazar":[509],"praksis_anahtar":[909,199,921,865,740,902,920,917],"class_list":["post-3669","praksis_makale","type-praksis_makale","status-publish","hentry","praksis_konu-iktisat","praksis_yazar-gaye-yilmaz","praksis_anahtar-asiri-birikim","praksis_anahtar-emek","praksis_anahtar-finans-yonetimi","praksis_anahtar-finansal-piyasalar","praksis_anahtar-kapitalist-ekonomi","praksis_anahtar-kuresel-ekonomik-kriz","praksis_anahtar-meta","praksis_anahtar-sanal-sermaye"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3669","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/praksis_makale"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3669\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4480,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_makale\/3669\/revisions\/4480"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3669"}],"wp:term":[{"taxonomy":"praksis_konu","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_konu?post=3669"},{"taxonomy":"praksis_yazar","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_yazar?post=3669"},{"taxonomy":"praksis_anahtar","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.praksis.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/praksis_anahtar?post=3669"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}