Efendisiz Halklardan Kapitalist Devletlere: Kültür ve İktidar

Bu çalışmanın problemi: zorlayıcı iktidarın kendi ayrıksı/dışsal konumunu bilfiil “kültürü” hedef alan hususi politik tertiplerle toplumsal varlığa içkin/özdeş bir konum olarak kabul ettirme çabasıdır. Kültürün yapısal-tarihsel dönüşümünde “aynı kalarak değişen” anlamlandırmalara -muktedir değil ve fakat muhatap olarak- yönelen bu tertip, sınıfsız-devletsiz günlerin Aden bahçesinde boy atan ilk sivrilmelerden gelişkin kapitalist devlet aygıtına kadar iktidar(lar)ın toplumsal serüvenin öncüsü olarak mutlaklaştırılmasında fevkalade tesirlidir. Bu sayede kendi hizipsel ereklerini toplumun otantik varlık sürdürme geleneğinin hakiki gerekleriymiş gibi icra eden egemenler, geleneği ve kültürü üretme çabalarını, geleneğe ve kültüre dayanma çabası olarak sunarken, iktidarı imleyen kültürel dizgeyi baskın kılarak bölünmüşlüğü ifşa edebilecek kültürel temayülleri de olanaksızlaştırma çabasındadır. Bu problem çerçevesinde makalede zorlayıcı iktidarın oluşum ve gelişim sürecinin siyasal antropolojik bir tahlili ve tasviri sunulmuş, yapısal-tarihsel bağlamda süregelen kültürel dönüşümde iktidar-kültür ilişkisi ve dahi iktidar imgeleminin kültürel uğraklara sirayet edişi (farklı etnografilerden derlenen) ampirik örneklerle açıklanmıştır. Statükonun sembollerinden toplumsal serüvene dair iktidar söylemine, iktidarı onayan değer ve tabu seçkisinden alternatif toplum muhayyilesinin ilgasına kadar pek çok uğrakta söz konusu olan bu tertibin “bilimsel” ifşası, “hâkim kültür” ile “kültürün kendi seyri” arasındaki farkı gözetebilen (ve bu sefer iktidara ait kabullerle işe girişmeyen) kültürel direniş mekanizmalarının geliştirilmesi bakımından elzemdir. Anahtar Kelimeler: İktidar, zorlayıcı iktidar, asabiye, kültür, hâkim kültür