Haziran 2013 Sonrası Türkiye’de İdeolojiler Alanının Dönüşümü: Gezi Direnişi’ni Anlamanın Yöntemleri Üzerine Bir Tartışma

Bu makale, 2013 yılının Haziran ayı boyunca Türkiye'yi sarsan Gezi Direnisi'nin Türkiye'deki toplumsal mücadeleler tarihi açısından anlamına ve sonrasında ortaya çıkardıgı sonuçlara dair bir yöntemsel tartısma yürütmeyi ve bu tartısma üzerinden konu hakkında bir dizi önerme ortaya koymayı amaçlıyor. Bu dogrultuda ilk olarak, direnisi bir orta sınıf ayaklanması olarak degerlendiren yorumlardan yola çıkarak Gezi Direnisi'nin anlamını direnise katılanların agırlıklı bireysel profili üzerinden degerlendiren yaklasımlarda gömülü olan yöntemsel bireyciligin bir elestirisi ortaya konuyor. Makalede bir toplumsal hareketin karakterinin sadece, onun katılımcılarının agırlıklı bireysel özelliklerine bakarak anlasılamayacagı, mevcut toplumsal formasyonun hangi tarihsel ve güncel çeliskilerinden türediginin, sınıf iliskileri ve hegemonya mücadeleleri üzerinde nasıl bir etki bıraktıgının ve aynı zamanda karsısına aldıgı toplumsal güçlerin özelliklerinin bir toplumsal hareketin niteliginin anlasılmasında belirleyici oldugu ifade ediliyor. Buradan yola çıkarak makale Gezi Direnisi'ni AKP iktidarının 2002'den bu yana insa etmeye çalıstıgı hegemonya projesinin tarihsel ve yapısal bütünlügü içerisinde bir baglama yerlestirmeye çalısarak onun Türkiye'deki ideolojiler alanında bıraktıgı kalıcı etkileri sorgulamaya çalısıyor. Makale bu dogrultuda su önermeleri ortaya koyuyor: Gezi Direnisi, AKP'nin hegemonya mücadelesinin önemli bir unsuru olan "ideolojik mülksüzlestirme" stratejisinin, yani toplumsal muhalefetin talep, söylem ve arayıslarını kendi projesinin bir parçası hâline getirme stratejisinin krize girdigi bir momentte ortaya çıkmıs ve bu krizi daha da derinlestirmis bir halk isyanı olma özelligini göstermektedir. Gezi Direnisi'nin ardından bir dönem AKP'nin projesine sogurulmus haklar ve özgürlükler, laiklik ve adalet/esitlik gibi gündemler bu partinin ideolojik nüfuz alanından çıkarak toplumsal muhalefetin ve sınıf mücadelesinin kendisini yeniden kurabilecegi temalar haline gelmistir. Bu haliyle Gezi Direnisi ortaya koydugu talepler ve yarattıgı siyasal/ideolojik etki itibariyle emekçilerin iktisadi taleplerini yansıtan bir "sınıf hareketi" olmasa da karsısına aldıgı iktidar blogunun ve bu blogun politikalarının/ideolojik stratejilerinin sermaye yanlısı karakteri ve Türkiye'deki ideolojiler alanında sınıf mücadeleleri açısından yarattıgı etkiler açısından "sınıfsal bir harekettir"