Belleğin Tanıklığında Hakikat ve Kimlik Arayışı: Dersim Ermenileri

Toplumun, Türk ulusal kimliginin olusumu içerisinde homojenlestirilmesi hem politik hem de kültürel bir projenin uygulama alanıdır. Bu süreç, Türkiye'de kolektif kimliklerin, kültürel değerlerin ve bireylerin içerisinde bulundukları toplumlar aracılıgıyla sahip oldukları anlam dünyalarının bastırılması olarak gözlemlenebilir. Kolektif tarih açısından bakıldığında, Türkiye'nin çesitli bölgelerinde yerlesik halde bulunan ve diger halklarla birlikte yasama gelenegine sahip olan Ermenilerin, Alevi, Zaza/Kürt nüfusunun yoğunlukta olduğu Dersim'deki geçmisi çok uzun bir tarihe dayanır. Dersim Ermenilerinin kolektif tarihi ve kolektif belleginin varlıgı ise tehcir ve soykırım uygulamalarıyla bulundukları topraklardan kopartıldıkları yıl olan 1915'ten itibaren baslamaktadır.Bu arastırma, 1915 sonrasında Dersim'de karsılıklı/karsılıksız korunan /kurtarılan ve buraya sığınan Ermenilerin kendi ve kimliklenme hikâyelerinin gündelik hayat içerisinde ne sekilde dolasıma girdiğini elde ettiği verilerle birlikte analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu korunma/sığınma hikâyeleri es zamanlı olarak saflık ve temizlik terazisine konulan Ermeni kimliginden arınma arayıslarını da beraberinde getirir. Ancak, merkezi otorite ile sorunlu olagelen, bölgenin genel etnik ve dini kompozisyonunu olusturan kimliklerden (Zaza-Kürt-Alevi) "güvenli" olanını seçmek tam bir arınmayı beraberinde getirmeyecektir. Bu baglamda çalısma, aidiyetin bireysel, yerel ve bölgesel çesitliliginden hareketle bireysel hafızaları, ortak/kolektif hafızalar olarak senaryolastırarak Dersim Ermenilerinin kimlik insa süreçleri boyunca geçirdikleri deneyimleri ve aidiyet algısını anlamaya/anlamlandırmaya yönelik bir denemedir. Dolayısıyla, çalısma, Dersim Ermenilerinin sözlü tarihleri ve kolektif bellekleri aracılıgıyla toplumsal tarihin bilgisine ufak da olsa bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.