Sosyolojik marksizmin sınırları?

Cihan Tuğal’ın, Pasif Devrim: İslami Muhalefetin Düzenle Bütünleşmesi (2009) eseri, Sultanbeyli ilçesinde kentsel yönetimdeki dönüşümün izini süren önemli bir etnografik araştırma beyanı ve bunun yanısıra Türkiye’de hegemonya siyasetinin ve seküler hegemonyanın inşasının kuramsallaştırılmasına önemli bir katkıdır. Benim makalem, kitabın siyasal toplum, sivil toplum ve devlet arasındaki etkileşimi her zamanhalihazırda ayrı olarak konumlandıran esaslı ve oldukça cesur hegemonya teorisi revizyonunu eleştirel biçimde incelemek için, onu, Sosyolojik Marksizm olarak bilinen, daha geniş bir literatür yapılanması içine yerleştirmektedir. Kanaatim, bu hegemonya revizyonunun ve siyasi toplum, sivil toplum ve devleti yeniden tanımlamasının, bu alanları ‘ontolojik dışsallık’ ilişkisi olarak nitelendirdiğim şekilde içermesinden dolayı, son derece problemli olduğudur. Eleştirinin odak noktası sonrasında hegemonya ve pasif devrim arasındaki ilişkiyi daha iyi netleştirmek için, Antonio Gramsci’nin Hapishane Defterleri’ne dönük kendi okumam sunulacaktır. Buradaki iddiam, Cihan Tuğal’ın hegemonya ve pasif devrim incelemesinde, Gramsci’nin kendi yazdıkları ile hayal kırıcı bir biçimde, doğrudan angajman yokluğu olduğudur, ki bunun önemli siyasal sonuçları vardır. Temel olarak, ‘bütüncül devlet’ teorisine odaklanış ve onun devlet teorisi ile hegemonya ve pasif devrim tartışmalarına getireceği zenginlik mevcut değildir. Takip edilmiş olsaydı, ‘bütüncül devlet’ kavramı Sosyolojik Marksizmi ayırt eden ontolojik dışşallığın üstesinden gelmek için net bir yol sağlardı. Sonrasında, sonuç bölümünde, odak noktam teorinin ve etnografın rolünün konumlandırılmışlığının değerlendirilmesi. Bu konuların, beliren egemen-karşıtı pratiklerin alternatif açıklamalarını ve ütopyacı bakışın yeni alanlarının analizini ortaya koyma ihtiyacını ileri sürmenin de önemini arttırdığı iddia edilmekte. Bu nitelikler, hegemonyanın yeniden düzenlenişi ve sermaye birikiminin zamansal-mekansal bağlamının pasif devrim koşullarıyla yeniden şekillenişi üzerine yapılan herhangi bir açıklamaya eşlik etmelidir.