Akademide Duygusal Emek: Piyasalaşma Sürecinde Öğrenci Ders Değerlendirme Anketleri

Yüksek öğretimin piyasalaşması ve neoliberalizmin üniversiteler üzerindeki etkisi üzerine geniş bir alan yazın bulunmasına rağmen, akademideki duygusal emek pratikleri literatürde yeterince yer bulamamıştır. Bu makale anılan boşluğu doldurmak ve akademide duygusal emeğin bir emek biçimi olarak görünür olmasına katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Ders değerlendirme anketleri konusunda akademisyenlerle gerçekleştirilen derinlemesine mülakatlarda bazı temalar öne çıkmaktadır. Bulgularımız, öncelikle ders değerlendirme anketlerinin akademisyenler tarafından güvenilir görülmediğini ve uygulanış biçimi nedeniyle bir geri bildirim aracı olarak çalışmadığını göstermektedir. Bu durum, öğrenci-akademisyen ilişkisini zedelemektedir. Ayrıca, anketlerin kullanımı, yükseköğretimin piyasalaşmasına katkı sağlamakta ve üniversite eğitiminin depolitize olmasına neden olmaktadır. Akademisyenler, performans değerlendirmelerinde bu anketlerin kullanılmasından dolayı, öğrenci beklentilerine göre hareket etmek zorunda kalmakta ve bu durum ders içeriklerinin zayıflamasına, eleştirel düşüncenin engellenmesine yol açmaktadır. Öte yandan, anketler üzerine yapılan derinlemesine mülakatlar toplumsal cinsiyete dayalı farklılıkları da ortaya koymuştur. Anketler, kadın akademisyenlerin “akademik anne” rolüne sıkıştırıldığını ve kadın akademisyenlerin erkek meslektaşlarına kıyasla daha fazla duygusal emek harcayarak profesyonel rollerinin ötesine geçmelerine yol açtığını ortaya koymaktadır. Akademisyenlerin anketlere verdikleri duygusal tepkiler ise karmaşık ve çok boyutlu olup, öğrenci anketlerine gelen olumsuz yorumları gayrişahsileştirmeleriyle veya kendilerini stresten korumak için konuyla aralarına duygusal mesafe koymalarıyla açıklanamayacak kadar derindir. Mülakatlar, bu anketlerin akademisyenler üzerinde önemli duygusal etkiler yarattığını ve duygusal emek pratiklerinin yoğunlaştığını göstermektedir. Bu bulgular, ders değerlendirme anketlerinin hem eğitim kalitesi hem de akademisyenler üzerindeki etkileri açısından yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.