Bitcoin ve Kripto Paraların Çevresel Maliyeti: Piyasanın Trajedisi

Son derece merkezileşmiş finansal kurumların büyük bir rol oynadığı 2007-2008 mali krizinin ardından 2009 yılında ortaya çıkan ilk kripto para birimi Bitcoin, “merkezi olmayan bir para birimi” yaratma projesiydi. Sadece birkaç yıl içinde, itibari paranın yerini kripto para birimlerinin alacağını öngören liberter vizyon büyük ölçüde başarısız olur ve kripto paralar daha ziyade bir emtia yatırım pazarı haline gelirken, başka bir sorun su yüzüne çıktı: kripto para piyasasının büyük enerji tüketimi nedeniyle hızla büyüyen çevresel etki. Kripto para, tüm işlemlerin halka açık bir kaydı olan “blok zinciri” teknolojisine dayanmaktadır. Asıl enerji tüketimi ise, matematiksel hesaplamalar yapmak üzere bilgisayar donanımı kullanmayı içeren "madencilik" adı verilen işlem doğrulama sürecinin ürünüdür ve bu süreç sadece bloklara değişim değeri eklemek ve “cüzdan” denilen özel yatırım mülklerinin güvenliğini garanti etmek için gerçekleşen neredeyse tamamen verimsiz bir enerji tüketimidir. Kripto para piyasasının nasıl çalıştığına ve neden bu büyük ve çoğunlukla işe yaramaz enerji tüketimini yarattığına daha yakından bakmak, kapitalizmin çevre ile ilişkisini gözler önüne seriyor. Kripto para piyasasındaki birikim süreci, elektrik enerjisi şeklindeki doğal kaynakların, başka bir fayda üretmeden, kripto para olarak sermayeye dönüşmesi olarak özetlenebilir. Bu pazarın karbon ayak izi, bir yan sonuç değil, finansal yollarla birikmiş sermayenin ta kendisidir. "Kıyı ötesi bankalar" tarzında yatırım ve birikim araçları haline gelen kripto paraların hâlihazırda gözlemlenebilir çevresel etkilerinin, üretim ve dağıtımın piyasa karakterine, kârlılık anlamına gelen "verimlilik" normuna ve mübadele değerleri üretme ihtiyacına bağlı olduğunu öne süreceğim. Kripto para piyasası, çevresel sorunlara yanıt vermedeki başarısızlığımızın ve ekolojik kriz eğiliminin tam kalbinde "genelleştirilmiş meta üretimi" olduğunu örneklemektedir.