Eski Mücadele, Yeni Gerilim: İstanbul Taksi Krizi Üzerine Bir Değerlendirme

2019 yerel seçimleri sonrasında İstanbul’da kent içi ulaşımı ilgilendiren bir çatışma hattı belirdi. Kent içi ulaşımdaki toplumsal mücadelelerin özgün ve güncel koşullardaki uzantısı anlamına gelen taksi krizi, Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) döneminde devlet-toplum ilişkisinin değişen niteliği çerçevesinde farklı bir anlama sahipti. Bu gerilim içerisinde bir mesleki örgüt olarak İstanbul Taksici Esnafı Odası krizin tırmanmasında ve değişen güç dengesinde eski ittifakların pekişmesinde önemli rol oynadı. 2022 senesinde odanın düzenlediği İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) karşıtı eylemin yanı sıra benimsediği söylemler, ideolojik konumlanış itibariyle taksici esnafının AKP’nin çok boyutlu hegemonya projesinin yeniden üretiminde oynadığı çevresel rolün önemini gösteriyordu. Bu makale, İstanbul Taksici Esnafı Odasının yapı ve işleyiş mekanizmaları, hegemonik mücadeleye dahil olma motivasyonları, örgütlenmeleri, karar alma süreçleri ve bunların siyasi sonuçlar üzerindeki fiili etkileri üzerinden taksicilerin neoliberal devletin otoriterleşme sürecindeki meşrulaştırıcı rolü üzerine bir değerlendirme yapmayı amaçlamaktadır. Taksi taşımacılığında sermaye birikim sürecini düzenlemek adına ortaya konan her bir devlet projesinin çatışma ve uzlaşmalar ekseninde ele alınması, güncel taksi krizinin aslında mülkiyet ilişkilerinden bağımsız olmayan, ancak daha da önemlisi AKP döneminde taksi taşımacılığına ilişkin yapılan belli yasal ve kurumsal müdahalelerin yol açtığı, piyasanın ideolojik yeniden yapılandırılma sürecinden ayrı ele alınamayacak bir tartışmayı gerekli kılıyor.Makalede İstanbul kent içi ulaşım tarihine ilişkin temel tartışmaların katkısı saklı tutularak, taksici esnafının çıkarlarının tarihsel koşullarını anlamak üzere ulusal gazetelerin arşivlerinden ve mesleki dergilerden yararlanılmış, ayrıca hem İstanbul Taksici Esnaf Odası hem de İstanbul Şoför Esnaf Odası yetkilileri ile iki görüşme gerçekleştirilmiştir. Oda yöneticileri dışında, beş taksici esnafı ve şoförü ile de görüşmeler yapılmıştır.