Gerçek Soyutlama Olarak Soyut Emek ve Sosyalist Planlama İçin Önemi

Alfred Sohn-Rethel’in gösterdiği gibi, Marx’ın düşüncesinin ayırt edici yönlerinden biri, “gerçek soyutlama”dır. Bu kavram, soyutu düşünce alanıyla sınırlayan geleneksel felsefi yaklaşımın aksine, toplumsal ilişkilerin de soyut nitelik taşıyabildiğini ifade eder. Nitekim meta mübadelesi kullanım değerinden soyutlanmış olarak icra edilir. Sohn-Rethel’in katkısı önemlidir, fakat dolaşım alanına ve mübadeleye odaklanması problemlidir, zira Marx’ın gerçek soyutlamaları yalnızca mübadele soyutlaması ile sınırlı değildir; “soyut emek” de bir gerçek soyutlamadır. Üstelik, Marx’ın soyut emeği sadece meta mübadelesi ile ilişkili olarak kavramadığını gösteren ifadeleri bulunmaktadır. Daha da önemlisi, soyut emek, temelde, kapitalist üretimde insanların emeklerinin soyut bakımdan eşitlenmesi anlamına gelmektedir. Bu olgu sosyalist inşa süreci açısından büyük önem taşır. Herkesin emeğini eşit kabul etmeye yönelen bir planlama sistemi, hem emek ürünlerinin emek zaman içeriklerinin hesaplanmasını kolaylaştıracak, hem de para biçiminin ortadan kaldırılmasını olanaklı hale getirecektir.