Krizi arrighi ile okumak

Bu çalışma, bugünkü küresel krizi Giovanni Arrighi’nin kapitalizmin tarihine ve neoliberalizmin bu tarih içindeki yerine dair kuramsallaştırmasından yola çıkarak ele alacaktır. Arrighi’ye göre kapitalizmin tarihi, farklı dönemlerde hegemonik devletlerin şekillendirdiği, birbirini izleyen “sistemik birikim döngüleri”nden oluşur. Her birikim döngüsü “maddi genişleme” ile başlayıp “finansal genişleme” ile sürer. Bunların ilkinde yatırımlar ağırlıklı olarak meta üretimi ve ticarete yönelir ve görece refah sağlanırken, zamanla artan uluslararası rekabet ve sınıf mücadeleleri sonucunda düşük kâr bunalımına girildiğinde, sermaye spekülatif yatırımlara yönelir. Arrighi finansal genişlemelerin tarihte küresel hegemonik dönüşümlere kapı araladığını ve halihazırdaki hegemonun “sonbaharına” işaret ettiğini vurgular. Buna göre neoliberalizm, içinde bulunduğumuz ABD sistemik birikim döngüsünün finansal genişleme dönemi olarak kavramsallaştırılır. Neoliberal finansallaşmanın bugünkü darboğazı, daha geniş bir bağlamda, yani Afganistan ve Irak işgalleriyle sarsılan ABD hegemonyasının “ölümcül krizi” ile birlikte düşünülmelidir. Çalışma, Arrighi’nin bu kuramsal çerçevesine dayanarak bugünkü küresel krizi hegemonya ilişkileri bağlamında ele alacak; potansiyel çalışma alanı olarak, yeniden yapılandırılarak önemi artırılan G-20’yi ve Çin’in yükselişini incelemenin önemine dikkat çekecektir.