Türkiye’deki içe dönük sermaye birikim sürecinde Dünya Bankası’nın rolü

1945 sonrasında ağırlıklı olarak ulaşım, sulama, enerji ve liman gibi altyapı yatırımlarını Türkiye dev- letine verdiği kredilerle destekleyen Dünya Bankası, kredi yönlendirdiği Türkiye Sınaî Kalkınma Bankasıaracılığıyla da tüketim malları üretiminde yoğunlaşan sermaye gruplarını kredilendirmiştir. Türkiyedevleti ile yapılan tüm borç anlaşmalarında borcun hangi malların alımında kullanılacağı ve hangiülkelerden ithalat yapılacağı belirlenmiştir. Dünya Bankası’ndan alınan borçlar borç anlaşmalarınınkuralları gereği sadece Dünya Bankası’na üye erken kapitalistleşmiş ülkelerden mal ithalatı yapılma- sında kullanılmıştır. Bu durum, erken kapitalistleşmiş ülkelerin standartlaşan ve eskiyen teknolojisininTürkiye’ye taşınmasını kolaylaştırmıştır. Böylelikle Dünya Bankası hem Türkiye kapitalist sermaye biriki- mini desteklemiş ve dövize bağımlı tüketim malları üretimine yoğunlaşan sanayi burjuvazisinin oluş- masına katkı koymuş, hem de 1945 sonrasında Dünya Bankası’na üye erken kapitalistleşmiş ülkelerin(özellikle ABD’nin) teknoloji ihracatını ve yatırım olanaklarını arttırarak bu ülkelerin sermaye birikiminidesteklemiştir. Yaşanan süreç eşitsiz ve birleşik kapitalist gelişme ile sonuçlanmıştır.