Ulemanın Kılıcı: Türkiye’de İslamcı Dinamik ve Sınıfsal Yeniden Üretim

Bu makale Türkiye’deki siyasal dönüşümde aktif rolü bulunan ancak şu ana kadar toplumsal konumu net olarak tanımlanmamış bir aktörün taşıyıcılığında bir kültürel dönüşümün sürdüğünü iddia etmektedir. Bu dönüşüm, toplumun her kesimine dokunan, farklı kültürel pratiklerin dışlanması ve bastırılmasında kendini gösteren, kültür savaşına bürünen İslamcı dinamik olarak adlandırılmaktadır. Taşıyıcısının, hâkim sınıfın hegemonyasına eklemlenme kaydıyla gerek devlet kurumları gerekse özel kuruluşlar üzerinden yeniden üretimini sağlayan Sünni ruhban grubu olduğu ileri sürülmektedir. Dinin icra ediliş biçimi üzerinde kurduğu tahakküm temelinde kurumsallaşmış özel bir statüye kavuşan bu grubun arketipi olarak Diyanet’e bağlı ulema belirlenmektedir. Bu kategorinin Sünni kurumları korumak ve geliştirmek üzerinden gerçekleşen bir ortak çıkara sahip olduğu öne sürülmektedir. İslamcı dinamiğin bu statünün yeniden üretiminden kaynaklanan mücadeleler üzerinden şekillendiği tanımlanmaktadır. Makale, ruhbanların yeniden üretim mekanizmalarının belirlenmesi sürecinde, din ile eklemlenen sosyal ve kültürel pratiklerin, siyasal güce ve ekonomik imkânlara erişimin önünü açan kaynaklara dönüştüğünü iddia etmektedir. Anahtar Kelimeler: Siyasal İslam, Sünni ruhbanlar, hegemonya, entelektüel işlev, sermaye ve değişim teorisi