Akademik Kapitalizm: Üniversitede Sermayenin Gerçek Boyunduruğu

Üniversitelerde ticarileşme ile başlayan ve şirketleşmeye evrilen piyasa odaklı dönüşüm, akademik kapitalizm başlığı altında ciddi bir eleştirel literatürü doğurmuştur. Üniversitelerde yaşanan dönüşümün eğitim, araştırma ve yayın alanlarında yarattığı değişimleri vurgulayan bu eleştirel literatür, akademik faaliyetin kendine özgü yapısına odaklanarak yaşanan dönüşümü kapitalizmin gelişme dinamikleri çerçevesinde teorileştirmekten uzak durmakta, yaşanan sürecin geleneksel akademik değerler bakımından yarattığı tahribatı teşhir etmekle ya da akademik emeğin öznel deneyimleri çerçevesinde bir eleştiri ile yetinmektedir. Bu yazıda bir yandan dönüşümün bilançosunu çıkarırken diğer yandan bu özgül alanda kapitalizmin nasıl egemen hale geldiğini soruşturmak için üniversite kurumunun tarihsel evrimine odaklanarak Marx’ın kapitalizmin oluşum süreci ve işleyiş mekanizmalarına dair geliştirdiği teorik çerçeveden hareketle bir akademik kapitalizm çözümlemesi gerçekleştirmeyi amaçlıyoruz. Bu çerçevede yazıda akademik kapitalizm olarak anılan dönüşümün bilimsel üretim sürecinde sermayenin gerçek boyunduruğunu sağlamaya dönük bir strateji olduğunu, bu stratejinin hayata geçirilmesinde kapitalizmin oluşum sürecindeki ilkel birikimci pratiklerin tecrübelerinden ve emek sürecinin kontrolüne dair modern yöntemlerden nasıl yararlanıldığını göstermeye çalışıyoruz.