Maria Mies’in Çalışmalarında Küresel Kapitalizm, Patriyarka ve Kadın Emeğinin “Değer”i

Bu yazı, 15 Mayıs 2023’te hayatını kaybeden Marksist feminist Maria Mies’in çalışmalarında küresel kapitalizmin işleyişinde patriyarkanın ve kadın emeğinin merkezi rolünü ortaya koymayı amaçlıyor. Bunun için Mies’in ilkel birikim tartışmasına, buzdağı ekonomisi ve evkadınlaştırma (housewifization) kavramlarını yeniden tartışmaya açıyorum. Yazıda, Maria Mies’in yaşamın üretimini merkeze alarak yaptığı küresel kapitalizm analizinin, patriyarkanın ve kadınların sömürülmesinin ve ezilmesinin bir geri kalmışlık göstergesi değil, kapitalizmin işleyişinin vazgeçilmez öğeleri olarak görebilme imkanı sağladığı ölçüde özel bir önem arz ettiğini iddia ediyorum. Böylece, Mies, patriyarka arasındaki içsel ilişkinin geçmişi, bugünü ve geleceği; patriyarkal sömürünün genişletilmiş birikim için merkezi rolü; kapitalist birikimin hiyerarşiye ve sömürüye dayalı toplumsal cinsiyet ilişkilerine duyduğu ihtiyaç; kapitalist birikim için zor ve şiddetin önemi gibi, ana akım ve eleştirel ekonomi politik yaklaşımlarının büyük ölçüde sırt çevirdiği konuların sistematik bir analizini ortaya koydu.