Osmanlı Taşrasındaki Ermeniler Üzerine Olan Tarihyazımında Sınıf Analizinin Eksikliği1

Tasrada yasayan Osmanlı Ermeni topluluklarının on dokuzuncu yüzyıldaki tarihlerini inceleyen çalısmalar bu toplulukları yekvücut bir yapı olarak incelemislerdir. Ermeni milletinin çok katmanlı ve girift sınıfsal yapısını gözden kaçıran bu arastırmalar, Osmanlı tasrasındaki Ermenilerin tarihini genellikle Birinci Dünya Savası sırasındaki Soykırım ile sonuçlanan bir etnik çatısma tarihine indirgemislerdir. Bu makalede gösterileceği üzere tasradaki Osmanlı Ermenileri, Osmanlı Imparatorluğu'nda bulunan diger toplumlar gibi topraksız ve topraklı köylüler, marabalar, orta-köylüler ve kasaba ve küçük sehirlerde yasayan zanaatkar ve tüccarlar gibi farklı sosyo-ekonomik gruplardan olusuyorlardı. Bu makale, Ermeni milletinin kendi içindeki bu sınıfsal farkları ve diger topluluklarla olan iliskilerini dönemin ekonomi-politigini merkeze alarak incelemektedir. Makalede Ermenice birincil ve ikincil kaynakların yanısıra Osmanlı arsivinden belgeler de kullanılmıstır. Makalenin temel amaçları, tasradaki Osmanlı Ermenileri arasındaki sınıfsal farklılıkları ortaya koymak, konu üzerine olan tarihyazıcılıgındaki sorunlu bazı yaklasımlara dikkat çekmek ve gelecekteki arastırmalar için öneriler sunmaktır.